Stories

Add Your Entry

પ્રભુને આપ્યું તે સોનું થાય

Prabhu ne apyte SOnu Thay

 

એક ભિખારી નગરના મુખ્ય રસ્તા આગળ ઊભો રહી ભીખ માંગતો હતો. તે સવારથી સાંજ સુધી ભીખ માગતો રહ્યો, પણ થોડાઘણા અનાજના દાણા સિવાય તેને કાંઈ મળ્યું ન હતું. હજી પણ કાંઈક આશાએ તેનું ભીખ માગવાનું ચાલુ જ હતું. તેવામાં સામેથી નગરના રાજાનો સોનાનો રથ આવતો દેખાયો. ભિખારી તો ખૂબ ખુશ થઈ ગયો. તેણે વિચાર્યું, ‘રથ આગળ જઈ ઊભો રહીશ, તો રાજા કોઈ કીમતી ચીજ આપી માલામાલ કરી દેશે…..’
તેવામાં રથ તેની સામે આવીને જ ઊભો રહી ગયો. ભિખારી કાંઈક વિચારે તે પહેલાં જ, રાજા રથ પરથી ઊતરી ભિખારી તરફ આવવા લાગ્યા. ભિખારી મનોમન ખુશ થયો. તેને લાગ્યું, ‘મારાં તો ભાગ્ય ખૂલી ગયાં ! રાજા ખરેખર મને ધનવાન કરી દેશે !’ પણ આ શું…? રાજા તો પોતે જ ભિખારી સમે હાથ ફેલાવી ઊભો રહી ગયો.

ભિખારીને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું, ‘અરેરે ! આ રાજા તો કાંઈક આપવાને બદલે પોતે જ માગી રહ્યો છે. હું તેને શું આપું ?’ તે ગમે ખાઈ ગયો. પરંતુ તેણે પોતાની ઝોળીમાંથી અનાજના બે દાણા લઈ રાજાના હાથમાં મૂક્યા. રાજા અન્નના બે દાણા લઈ ત્યાંથી વિદાય થયા.

ભિખારી રાત્રે હતાશ થઈને ઘરે પાછો ફર્યો. તે મનોમન બળાપો કરવા લાગ્યો, ‘અરેરે ! આ દુનિયાના લોકો કેટલા કંજૂસ અને લોભી થઈ ગયા છે. દયા અને ઉદારતા તો જાણે મરી જ પરવાર્યાં છે.’ એમ કહી તેણે ભીખમાં મળેલા પાશેર જેટલા અનાજની ઢગલી જમીન પર ફેંકી. પણ આ શું… ? અન્નની ઢગલીમાંથી ચમકતા બે સોનાના સિક્કા ખણ-ખણ કરતા ઊછળી પડ્યા. ભિખારીને તરત જ ખ્યાલ આવી ગયો. તેને થયું, ‘મારી ઉદારતાની કસોટી કરાવા ભગવાન જ રાજારૂપે મારી પાસે આવ્યા હતા. અરેરે ! હું કેવો મૂરખ ! આખી ઝોળી જ તેમને આપી દીધી હોત તો ! જેટલા દાણા તેટલી સોનામહોર મળત.’ આમ તે ખૂબ જ પસ્તાવા લાગ્યો.

બોધ : ભગવાન અને સંત કોઈનું લેવા આવ્યા નથી. તેમને ધર્માદામાં જે આપીએ, તે અનંતગણું થઈને ભક્તને એક કે બીજી રીતે પાછું જ મળે છે. જે ભગવાન અને સંતને ઓળખતા નથી, તેને પસ્તાવાનો વારો આવે છે.

પાણીના પૈસા પાણીમાંPani na paisa panima

 

એક હતો દૂધવાળો. દરરોજ ગાયો દોહે. ગામમાં દૂધ વેચે. અને સુખ-શાંતિ ભર્યું જીવન જીવે. તેનું દૂધ આજુબાજુના ગામમાં પણ વખણાતું હતું પરંતુ એકવાર તેને લોભ જાગ્યો. તેણે વિચાર્યું, ‘આમ ને આમ ગરીબ ક્યાં સુધી રહીશ ? લાવને દૂધમાં અડધો-અડધ પાણી નાંખી બમણા પૈસા કમાઉં.’

આયોજન મુજબ તેણે દૂધમાં અડધો-અડધ પાણી નાંખ્યું. અરે ! ગામમાં વેચ્યું ને બમણા પૈસા મેળવ્યા પણ ખરા. પછી બમણા પૈસાની પોટલી જોઈ આનંદ પામતો તે ઘર તરફ રવાના થયો.

તે સમયે ઉનાળાની ઋતુ હતી. ગરમી ખૂબ હતી. તેથી તે એક તળાવ કાંઠે વડના વૃક્ષ નીચે આરામ કરવા બેઠો. પરંતુ થોડી જ વારમાં તેને ઊંઘ આવી ગઈ. તે ઝાડ પર એક વાંદરો રહેતો હતો. તે ભૂખ્યો થયો હતો. તેણે દૂધવાળની કમર પર પોટલી ખોસેલી જોઈ. ‘ પોટલીમાં ખાવાનું હશે.’ તેમ વિચારી તેણે પોટલી ઉઠાવી. ખોલીને જોયું તો ચમકતા સિક્કા.

વાંદરો પોટલી લઈ ઝાડ ઉપર ચઢી ગયો. પૈસાની વાંદરાને શી કિંમત ? તેણે તો એક પછી એક સિક્કાઓ તળાવમાં તથા જમીન પર ચારેબાજુ ફેંકવા માંડ્યા. આ રમતમાં તેને ખૂબ મજા પડી. છેલ્લો એક સિક્કો દૂધવાળા પર પડ્યો. તે ફડકીને જાગી ગયો. તેણે જોયું તો વાંદરાના હાથમાં ખાલી પોટલી હતી. ને આજુબાજુ થોડા સિક્કાઓ પડ્યા હતા.

વાંદરો તો રમત પૂરી કરી હૂપ-હૂપ કરતો ચાલ્યો ગયો. પણ દૂધવાળો રડતો-રડતો પૈસા ભેગા કરવા લાગ્યો. ગણતરી કરી તો ખબર પડી કે દૂધમાં ઉમેરેલા પાણીના પૈસા (તળાવના)પાણીમાં ગયા હતા ને દૂધના પૈસાજ હાથમાં આવ્યા હતા.

બોધ : આજે નહિ તો કાલે દરેક વ્યક્તિને પોતે કરેલી અપ્રમાણિક્તાનું ફળ ભોગવવું જ પડે છે.

(વાર્તાસ્રોત – સૌજન્ય : kids.baps.org, બાળપ્રકાશ સામયિક)

Author: Gurjar Upendra Read More...

35.jpg

રતનપુર નામનું એક ગામ હતું. અહીં એક ડોશીમા રહેતાં હતાં. એમની ઉંમર ૭૦ વર્ષ. તેઓ એકલાં જ રહેતાં હતાં. આ ગામનો સીમ વિસ્તાર એટલો મોટો કે ન પૂછો વાત! અહીં ખેડૂતલોકો દરેક પ્રકારના પાકનું વાવેતર કરતા. ઘઉં, જુવાર, ડાંગર, બાજરી વગેરે. ડોશીમા તેમના ખેતરમાં શાકભાજીનું વાવેતર કરતાં. ટામેટાં, મેથી, મૂળા, બટાટા, રીંગણ વગેરે. એમના ખેતરના શેઢે એક ઘટાદાર બોરડી હતી. શિયાળાની શરૂઆત થતાં જ બોરડી ઉપર બોર આવી જતાં. આ બોર શરૂઆતમાં નાનકડાં હોય. જેમ જેમ દિવસો પસાર થતા જાય તેમ તેમ બોર મોટાં થવા લાગે. પ્રારંભે લીલા રંગનાં બોર સમય જતાં લાલ રંગનાં થઈ જાય તેની કોઈને ખબર પણ ન પડે...! આ બોરડી ઉપર પક્ષીઓ આવતાં. દરેક પક્ષી લાલ રંગનું બોર જ પસંદ કરે. લીલા રંગના બોરને કોઈ સ્પર્શે પણ નહીં.

એક દિવસની વાત. પંકજ નામનો એક પોપટ બીજા ગામથી રતનપુરમાં આવ્યો. તેણે જોયું કે એક ડોશીમા ખેતરમાં કામ કરતાં હતાં. તેમના માથાના ધોળા વાળ અને કરચલીવાળો ચહેરો જોઈને પંકજ પોપટને તેમની પાસે જવાની ઇચ્છા થઈ. પહેલાં તો તે પેલી ઘટાદાર બોરડી ઉપર બેઠો. અહીં લાલ, પીળાં અને લીલા રંગનાં બોર જોઈ એ તો ખુશ જ થઈ ગયો. તેણે બોર ખાધાં. પછી ઊડીને ડોશીમા પાસે આવ્યો. ડોશીમાએ આંખો ઉપર હાથ રાખી પંકજ પોપટ સામે જોયું અને પૂછ્યું. ‘અલ્યા પોપટ, તું ક્યાંથી આવ્યો અમારે ગામ?’ ‘કાનપુરથી આવ્યો છું દાદી.’ પંકજ પોપટ બોલ્યો. ડોશીમાએ પૂછ્યું ‘તારું નામ શું છે?’ ‘પંકજ પોપટ’ પોપટે ઉત્તર આપ્યો. બંને જણ વાતો કરતાં હતાં એવામાં બીજા કોઈ એક ગામમાંથી ચીકી ચકલી ઊડતી ઊડતી આવી. એણે પણ પંકજ પોપટની જેમ બોરડી ઉપરનાં બોર ખાધાં. ત્યારબાદ ડોશીમા પાસે આવી. ડોશીમાએ આંખો ઉપર હાથ રાખી પૂછ્યું ‘અલી ચકલી, તું ક્યાંથી આવી અમારે ગામ?’ ‘સુંદરપુરથી આવી છું દાદી’ ચીકી ચકલીએ જવાબ આપ્યો. ડોશીમાએ પૂછ્યું, ‘તારું નામ શું છે?’ ‘ચીકી ચકલી’ ચકલીએ ઉત્તર આપ્યો. ડોશીમા માટે પંકજ પોપટ અને ચીકી ચકલી, બંને જણ મહેમાન હતાં. ઘરડાં ડોશીમા ૭૦ વર્ષની વયે પણ ખેતરમાં કામ કરતાં; એ જોઈને પંકજ પોપટને પ્રશ્ર્ન થયો : ‘દાદી, તમે આટલી ઉંમરે પણ ખેતરમાં કાળી મજૂરી કરો છો એનું રહસ્ય શું છે?’ ડોશીમા બોલ્યાં, ‘એમાં રહસ્ય જેવું કશું નથી. મને બાળપણથી જ કામ કરતા રહેવામાં મજા આવે છે. નવરું મન એ તો શેતાનનું કારખાનું છે. ઠંડી હોય કે ગરમી, હું દરેક ઋતુમાં મારા કામ પ્રત્યે ક્યારેય આળસ કરતી નથી. વહેલી સવારે ઊઠી જવું અને દાતણ પાણી કરી, ભગવાનનું નામ લેવું એ મારો નિત્યક્રમ છે અને એટલે હું આટલી ઉંમરે પણ ખેતરની કાળી મજૂરી કરી શકું છું.’ સાંજ પડી એટલે ડોશીમાએ શિરામણ તૈયાર કર્યું. થાળીમાં દાળ, ભાત અને શિરો જોઈ ચીકી ચકલી અને પંકજ પોપટ તો ખુશ ખુશ થઈ ગયાં. બંને જણે ધરાઈને ખાધું પછી સૂઈ ગયાં.

બીજા દિવસે સવારે ડોશીમા ઊઠ્યાં. એમના નિત્યક્રમ મુજબ એમણે દાતણપાણી કરી ભગવાનના નામનું સ્મરણ કર્યું. પછી પંકજ પોપટ અને ચીકી ચકલી પાસે આવ્યાં અને પૂછ્યું ‘અહીં મારા ખેતરમાં રહેવાનું કેવું લાગ્યું?’

બંને જણ બોલ્યાં, ‘સરસ લાગ્યું દાદી, ગઈકાલે રાત્રે તમે જે ભોજન તૈયાર કર્યું હતું એ ખાઈને અમે તો ખુશ ખુશ થઈ ગયાં છીએ.’

ત્યાર બાદ ડોશીમાએ પૂછ્યું ‘પંકજ તું કેટલા દિવસ રહેવાનો છું?’ પંકજ પોપટે પેટછૂટી વાત કરતાં જણાવ્યું, ‘દાદી, મારું ખેતીવાડીનું ભણવાનું પૂરું થઈ ગયું છે. મારી ઇચ્છા છે કે હું તમારી સાથે જ રહું અને ખેતીકામમાં મદદ કરું.’ પંકજની વાત સાંભળી ડોશીમાને સારું લાગ્યું. તેમણે ફરી પૂછ્યું ‘પણ કેટલા દિવસ રહીશ?’ પંકજ પોપટે કહ્યું, ‘અહીં જ રહીશ. મહિનામાં એક વખત ઘરે જઈશ.’ ડોશીમાએ કહ્યું ‘સારું’. ચીકી ચકલીનો વારો આવ્યો એટલે એણે કહ્યું, ‘દાદી, હું પણ ખેતીવાડીનું ભણી છું અને હું પણ મહિનામાં એક વખત મારા ઘરે જઈશ.’

ત્યારબાદ ડોશીમાએ બંનેને પોતાના ખેતરમાં કામ કરવા માટે રાખી લીધાં. ડોશીમાએ અત્યાર સુધી એકલે હાથે કામ કર્યું હતું. પંકજ પોપટ અને ચીકી ચકલી આવતાં એમને વિચાર આવ્યો કે બંનેને કામે રાખી લેવાં જોઈએ. અહીં એ જાણી લેવું જોઈએ કે ચીકી ચકલીએ ડોશીમાને જે વાત જણાવી હતી તે તદ્દન ખોટી હતી. ચીકી ચકલી અભ્યાસ કરતી ન હતી એટલે નાપાસ થતી હતી. તે સ્વચ્છંદી વર્તન કરવા લાગી હતી. તેનામાં આળસનો દુર્ગુણ ઘર કરી ગયો હતો. તે ખેતીવાડીનું કશું જ જાણતી નહોતી. ખેર, એક સવારે ડોશીમાએ બંનેને બોરડી નીચે બોલાવ્યાં. ત્યારબાદ જેમ એક કંપનીનો માલિક તેને ત્યાં નોકરી શરૂ કરનારા કામદારનો પગાર અને કામ નક્કી કરે તેમ એમણે બંનેના પગાર અને કામ નક્કી કરતાં કહ્યું, ‘બંને જણ મારી વાત ધ્યાન દઈને સાંભળો. તમે બંને ખેતીવાડીનું ભણેલાં છો. ભણવાનો સમય પૂરો થઈ ગયો છે. અત્યાર સુધી તમારાં માબાપે તમારું ભરણપોષણ કર્યું, તમને મોટાં કર્યાં અને હવે તમારી જવાબદારી છે કે તમે તેમને સંભાળો. તમને બંનેને અહીં દર મહિને ૫૦૦૦ રૂપિયા પગાર મળશે. તમારે અહીં તનતોડ મહેનત કરવાની રહેશે. આ દુનિયામાં કશુંયે મફત મળતું નથી એ હકીકત બને એટલા વહેલાં સમજી લો એ સારું છે.’

ડોશીમા બોલ્યે જતાં હતાં એમ પંકજ પોપટના મનમાં હકારાત્મક વિચારો પેદા થતા હતા. કેમ કે તે ખેતીવાડીનું ભણ્યો હતો. જ્યારે એ જ સમય દરમિયાન ચકી ચકલીના મનમાં ડર પેદા થયો હતો. એના મનમાં નકારાત્મક વિચારો આવતા હતા.

ડોશીમા થોડું ઘણું ભણેલાં એટલે એમણે એક કાગળ લઈ તેમાં પંકજ પોપટ દરરોજ ખેતરનાં કયાં કયાં કામ કરશે તેની વિગતો લખી. એ જ રીતે એમણે ચીકી ચકલી માટે પણ એક અલગ કાગળમાં કામ કરવાની વિગતો લખી. પછી બંનેને એ કાગળ આપ્યા. બંનેના માથે કામ કરવાની જવાબદારી આવી. બંને જણ પોતાની સાથે મોબાઈલ ફોન લાવ્યાં હતાં. પંકજ પોપટે એના પપ્પાને ફોન કરી નોકરી મળી ગઈ હોવાનું જણાવ્યું. ચકી ચકલીએ કોઈનેય ફોન ન કર્યો. એને ચિંતા થવા લાગી. પોતે કશું ભણી નથી ને કેવી રીતે ખેતીનું કામ કરી શકશે એ વિચારે એ મૂંઝવણ અનુભવવા લાગી.

પંકજ પોપટે તો ડોશીમાનો કાગળ મળતાં જ બીજા દિવસથી કામ કરવાનું ચાલુ કરી દીધું. વહેલો ઊઠ્યો અને ખુરપી લઈ ખેતરમાં પહોંચી ગયો. ઊભા પાકની વચ્ચે બિનજરૂરી ઘાસ ઊગ્યું હતું તે કાઢવા લાગ્યો. એ જ સમયે ચીકી ચકલી ઊંઘી રહી હતી. ડોશીમાએ એની નજીક જઈને એને ઉઠાડી. ત્યારબાદ ચીકી ચકલીએ કમને ખુરપી લીધી અને પંકજ પોપટ જ્યાં કામ કરતો હતો ત્યાં પહોંચી ગઈ. તે ધીમે ધીમે કામ કરતી હતી, જ્યારે પંકજ પોપટ ઝડપથી કામ કરતો હતો. પંકજ જે રીતે કામ કરતો હતો એ જોઈને ડોશીમાનો વિશ્ર્વાસ દૃઢ થઈ રહ્યો હતો કે પંકજે પોતે ખેતીવાડીનો અભ્યાસ કર્યાની વાત કરી છે તે સાચી છે. ચકી જે રીતે કામ કરતી હતી એ જોઈને એમને ચીકીએ ખેતીવાડીનો અભ્યાસ કર્યો છે કે કેમ એ અંગે શંકા જાગી. જોકે એ દિવસે ડોશીમાએ એને કંઈ કહ્યું નહીં. એ દિવસે બંને જણે કામ કર્યું. રાત પડી. બધાં સૂઈ ગયાં. સવાર થઈ ત્યારે ડોશીમાએ જોયું કે ચીકી ચકલી જે પથારીમાં સૂતી હતી તે ખાલી હતી. - અમિત ચૌહાણ

Author: Gurjar Upendra Read More...

મિત્રો, બાળપણમાં સાંભળેલી વાર્તા આજે ફરી વાંચી ત્યારે એટલી જ તાજી લાગી. તેને ભલે બાળ વાર્તા કહીએ પણ નાના-મોટા  સૌને વાંચવામાં મજા પડે તેવી આ વાર્તા છે. આશા છે કે આપ સૌને ખૂબ ગમશે.

A King

એક હતું શહેર. એનું નામ અંધેરી નગરી. એનો કારભાર પણ એવો ! ચારે તરફ અંધેર ! કોઈ વાતનું ઠેકાણું જ નહિ.

એનો એક રાજા હતો. તદ્દન ગંડુ ! ગાંડિયા જેવો. એનું નામ પણ ગંડુ રાજા. અંધેરી નગરી ને ગંડુ રાજા.

એ નગરમાં બધી ચીજનો એક જ ભાવ હતો. ત્રણ પૈસે શેર શાક ને ત્રણ પૈસે શેર બરફી. ત્રણ પૈસે શેર લોટ અને ત્રણ પૈસે શેર દૂધ. બધું જ ટકે શેર. ટકો એટલે ત્રણ પૈસાનો સિક્કો. કાછિયો ટકાની શેર ભાજી આપે ને કંદોઈ ટકાનાં શેર ખાજાં આપે.

ટકે શેર ભાજી ટકે શેર ખાજાં. જે માગો તે ‘ટકે શેર !’ એવી એ અંધેરી નગરી હતી અને એવો એનો કારભાર હતો.

એ નગરમાં એક વખતે, એક ગુરુ અને બીજો એમનો ચેલો, એમ બે જણ આવી ચઢ્યા. ગુરુ મોટા ને અનુભવી. ડહાપણના ભંડાર. ચેલો જુવાન ને તરંગી. પૂરો ઘડાયેલો નહિ.

ગુરુની રજા લઈ ચેલો અંધેરી નગરીમાં ભિક્ષા માગવા ગયો. ‘અહાલેક ! ભિક્ષા આપો મૈયા !’ એણે ભિક્ષા માગવા માંડી. ઘરમાંથી બાઈ લોટની વાડકી ભરીને નીકળી અને ચેલાની ઝોળીમાં લોટ નાખ્યો.

‘અહાલેક !’ કરતો ચેલો બીજે ઘેર ગયો અને ભિક્ષા માગી. ત્યાંથી પણ આટો મળ્યો. એમ કરતાં એની ઝોળી ભરાઈ ગઈ.

ચેલો બજારમાં આવી પહોંચ્યો. એની નજર એક પાટિયા પર પડી. એના પર લખ્યું હતું : ‘ટકે શેર આટો.’ બીજા પાટિયા પર લખ્યું હતું : ‘ટકે શેર ખાજાં.’

’આ તો મજાની વાત ! ટકે શેર આટો ને ટકે શેર ખાજાં !’ ચેલાને વિચાર થયો. એ તો કંદોઈની દુકાને ગયો.

કંદોઈએ પૂછ્યું : ‘કેમ મહારાજ !શું જોઈએ છે ?’

‘સુખડી કેમ આપી ?’ ચેલાએ પૂછ્યું.

‘ત્રણ પૈસે શેર.’ કંદોઈએ કહ્યું

‘એને બદલે આટો આપું તો ચાલશે ? એનો ભાવ પણ ત્રણ પૈસૈ છે.’

‘હારે ! ખુશીથી ચાલશે. જેટલો આટો આપશો તેટલી જ સુખડી જોખી આપીશું.’

‘આ તો ઘણું સરસ !’ એમ કહીને ચેલાએ આટો આપી સુખડી લીધી. રાજી થતો થતો એ ગુરુજી પાસે ગયો.

‘મહારાજ ! જુઓ તો ખરા હું કેટલી બધી સુખડી લઈ આવ્યો !’ ચેલાએ રાજી રાજી થતાં કહ્યું.

‘ક્યાંથી લાવ્યો ?’ ગુરુએ પૂછ્યું.

ને ચેલાએ બધી વાત માંડીને કહી.

‘બધું જ ટકે શેર ?’ગુરુએ પછ્યું.

‘હા મહારાજ ! ટકે શેર ભાજી ને ટકે શેર ખાજાં. ટકે શેર આટો ને ટકે શેર સુખડી.’

‘જ્યાં બધું જ એક ભાવે વેચાતું હોય ત્યાં રહેવામાં માલ નથી.’ ગુરુએ કહ્યું. ‘ચાલ બેટા ! આપણે બીજે ગામ જઈએ.’

એ સાંભળી ચેલાને નવાઈ લાગી. આવું મઝાનું ગામ, જ્યાં ભિક્ષાનો લોટ આપીને સુખડી, ખાજાં કે ઘેબર લેવાય તે છોડી જવાનું ગુરુજી શાથી કહે છે તે વાત એને સમજાણી નહિ.

‘જો બેટા ! અહીં સારા નરસાની, ચોર કે શાહુકારની એક જ કિંમત હશે.’

પણ ચેલાએ ન માન્યું એટલે ગુરુ એને ત્યાં જ રહેવા દઈ બીજે ગામ ચાલ્યા ગયા.

ચેલાને તો આ શહેરમાં ફાવી ગયું. રોજ સવાર થાય કે ‘અહાલેક’ કરતો એ ભિક્ષા માગવા નીકળી પડે ને જે કૈં મળે તે કંદોઈને આપે ને લાડુ, ઘેબર, મગજ કે સુખડી લઈ આવે ને ખાઈ પીને લહેર કરે.

થોડા દહાડામાં એનું શરીર જાડું તગડા જેવું અલમસ્ત થઈ ગયું. ‘જાડિયો જાડિયો ભીમ !’ છોકરાં એની પીઠ પાછળ બોલતાં ને દોડતાં.

એ શહેરમાં એક ડોશી રહે. એ ડોશીને ચાર દીકરા. એમનો ધંધો ચોરી કરવાનો. રાત પડે ને ચોરી કરવા જાય.

એક વખત એ ચોરી કરવા નીકળ્યા. રસ્તામાં બિલાડી આડી ઉતરી.

‘શુકન સારા નથી થતાં !’ એકે કહ્યું.

‘લે હવે હાલ્ય ! હાલ્ય ! શુકન ઉપર ભરોંસો ના રાખીએ.’ બીજો બોલ્યો.

ચારે ભાઈ છગનશેઠની પછીતે પહોંચ્યા. અંધારી રાત : કોઈ ન બોલે કે ચાલે ! એમણે ગણેશિયું કાઢ્યું ને ભીંત ખોદવા માંડી. થોડુંક ખોદ્યું તો ભીંત હાલી ઊઠી.

‘અલ્યા ભીંત હાલી !’ એકે કહ્યું.

‘ભલેને હાલી ! કરી દે બાકોરૂં.’

જરા વધારે ખોદ્યું ત્યાં તો ધડૂમ ધડૂમ કરતી ભીંત પડી ને ચારે ભાઈ દબાઈ ગયા. એમના પર આખી ભીંત તૂટી પડી હતી.

સવાર પડ્યું પણ દીકરાઓ ન આવ્યા એટલે ડોશી તપાસ કરવા નીકળી. ‘મારા દીકરાઓને ક્યાંય જોયા ?’ એણે ઓળખીતા પાળખીતાને પૂછવા માંડ્યું. કોઈએ એને કહ્યું કે છગનશેઠની ભીંત તૂટી પડી છે ને એની નીચે કોક દબાઈ ગયું છે.

લાકડી ઠબકારતી ડોશી ત્યાં ગઈ. એણે જોયું તો ભીંત તૂટી પડી હતી ને તેની નીચે એના ચારે દીકરા દબાઈ મૂઆ હતા. ચારે દીકરા મરી ગયા તો જોઈને ડોશી ઘણું ઘણું રડી ને છેવટે રાજા પાસે ગઈ.

‘રાજાજી ! મારી ફરિયાદ છે.’

‘શાની ફરિયાદ છે ?’ રાજાએ પૂછ્યું.

‘બાપુ ! મારા ચાર દીકરા છગનશેઠને ત્યાં ચોરી કરતા હતા ત્યારે શેઠના મકાનની ભીંત તૂટી તે દબાઈ મૂઆ. આમાં વાંક છગનશેઠ છે. એણે ભીંત એટલી નબળી રાખી જ શું કામ ?’

‘અરે, કોણ હાજર છે ?’ રાજાએ બૂમ મારી. ‘જાવ, હમણાં ને હમણાં છગનશેઠને પકડી લાવો. એણે એવું તે કેવું ઘર ચણ્યું કે ભીંત તૂટી પડી ને આ ડોશીના ચારે દીકરા દબાઈને મરી ગયા !’

સિપાઈઓ દોડ્યાં ને છગનશેઠને પકડીને લઈ આવ્યા.

‘તમે એવું તે કેવું ઘર ચણ્યું કે ભીંત તૂટી પડી ને આ ડોશીના ચારે દીકરા દબાઈ મૂઆ ! તમને શૂળીએ ચઢાવવા જોઈએ.’

‘પણ બાપુ !’ છગનશેઠ બોલ્યા. ‘ એમાં હું શું કરું ? ઘર તો કડિયાએ ચણ્યું છે. જે કંઈ વાંક હોય તે એનો છે.’

‘ખરી વાત ! ખરી વાત ! કડિયાનો જ વાંક છે. સિપાઈઓ ! છગનશેઠને છોડી દો ને કડિયાને શૂળીએ ચઢાવી દો.’ છગનશેઠ છૂટ્યા. સિપાઈઓ મોતી કડિયાને પકડીને લઈ આવ્યા. રાજાએ એને શૂળીએ ચઢાવી દેવાની સજા કરી.

‘બાપુ ! મેં તો બરાબર ચણેલું પણ ગારો ઢીલો હતો તેથી એમ થયું હશે.’

‘ભલે,’ રાજાજી બોલ્યા. ‘સિપાઈઓ, એને છોડી દો ને ગારાવાળાને પકડી લાવો.’

મોતી કડિયો છૂટ્યો. સિપાઈઓ ગરબડ ગારાવાળાને પકડી લાવ્યા. રાજાએ એને શૂળીએ ચઢાવી દેવાની સજા કરી.

‘પણ બાપુ ! મેં તો બરાબર ગારો કરેલો. વાંક હોય તો પખાલીનો છે. એણે પાણી વધારે રેડ્યું ને ગારો ઢીલો થયો.’

‘એમ છેકે !’ રાજાજી બોલ્યા. ‘સિપાઈઓ, એને છોડી દો ને પખાલીને શૂળીએ ચઢાવો.’

ગરબડ ગારાવાળો છૂટ્યો. સિપાઈઓએ પાંચા પખાલીને પકડ્યો. ‘રાજાજીનો હુકમ છે તે મને શૂળીએ ચઢાવવાનો છે.’

‘તો તો ભારે ગજબ થઈ જાય ! તમે મને રાજા પાસે લઈ જાવ. હું એમને સમજાવીશ. મને તો મારા જીવની પડી છે.’

સિપાઈઓ એને રાજા પાસે લઈ ગયા.

‘કેમ રે પખાલી ! તું કેટલું બધું પાણી નાખી દે છે ? ગારો ઢીલો થયો ને ભીંત બરાબર ન ચણાઈ તે પડી ગઈ ને ચાર ખૂન થયાં.’

‘બાપજી ! એમાં મારો વાંક નથી. હું ગારામાં પાણી નાખતો હતો એવામાં એક મુલ્લો માળા ફેરવતો ત્યાંથી નીકળ્યો, તેથી પાણી વધારે પડી ગયું.’

‘એમ છેકે !’ રાજાજી બોલ્યા. ‘સિપાઈઓ, એને છોડી દો ને મુલ્લાંને શૂળીએ ચઢાવો.’

પાંચો પખાલી છૂટ્યો. સિપાઈઓએ મુલ્લાં ફીદાઅલીને પકડ્યા. મુલ્લાં બિચારા ખુદાનું માણસ. શરીરે પાતળા, સીધા સોટા જેવા.

‘રાજાજીનો હુકમ છે કે તમને શૂળીએ ચઢાવવા.’ સિપાઈઓએ કહ્યું.

‘જેવી ખૂદાની મરજી.’

સિપાઈઓ મુલ્લાંજીને શૂળીએ ચઢાવવા લઈ ચાલ્યા. શૂળીવાળાએ મુલ્લાં ફીદાઅલીને જોયા. એની નજર શૂળી ઉપર ગઈ. આવી તોતીંગ જાડી શૂળી ઉપર મુલ્લાં શોભે ખરાં ? એ વિચારે એણે ડોકું ધૂણાવ્યું. સિપાઈને એણે વાત કરી ને રાજાજી પાસે ખુલાસો પૂછવા મોકલ્યો.

સિપાઈ રાજાજી પાસે ગયો. ‘બાપુ ! શૂળીવાળો કહે છે કે મુલ્લાંજી પાતળા સળેકડા જેવા છે ને શૂળીનું ફળ તો જાડું છે, તે એના પર મુલ્લાં નહિ શોભે માટે તમે કહો એમ કરીએ.’

‘અરે એમાં શું પૂછવા આવ્યો ! છેક સવારથી આ વાતનાં પગરણ માંડ્યાં છે તો ! જા, કોઈ જાડા માણસને શોધી કાઢ ને એને શૂળીએ ચઢાવી દે.’

સિપાઈએ શૂળીવાળાને રાજાજીનો સંદેશો કહ્યો. મુલ્લાં ફીદાઅલી છૂટ્યાં. સિપાઈઓ કોઈ જાડા માણસને શોધવા નીકળ્યાં.

‘પેલા દીપચંદ શેઠ જાડા છે.’

‘એમનાં કરતાં પણ બીજા વધારે જાડા હશે.’

આમ એ વાતો કરતા જતા હતા ત્યાં એમની નજર પેલા ચેલા ઉપર પડી.

‘બરાબર આવો જ જાડો માણસ જોઈએ.’

‘શૂળી ઉપર પણ એ શોભી ઊઠશે.’ અને બેઉએ ચેલાને પકડ્યો.

‘ચાલો, તમને લઈ જવાના છે. રાજાજીનો હુકમ છે કે જાડા માણસને શૂળીએ ચઢાવવાનો છે.’

‘પણ છે શું ? શાથી ?’ ચેલાએ પૂછ્યું.

‘તે તો બાપુ જાણે.’

‘ચાલો, મને રાજાજી પાસે લઈ જાવ.’ સિપાઈઓ ચેલાને રાજાજી પાસે લઈ ગયા.

‘તારા જેવા જાડા માણસો આ નગરમાં રહે છે તેથી ચોર લોકોના મોત થાય છે માટે તને શૂળીએ ચઢાવવો જોઈએ.’

‘પણ બાપુ ! મને થોડી મુદત આપો. મારે મારા ગુરુને એક વખત મળવું છે.’

‘ઠીક છે.’ રાજાજી બોલ્યા. ‘એને હમણાં જવા દો. ચાર દહાડા પછી શૂળીએ ચઢાવજો.’

ચેલો ગયો તેના ગુરુ પાસે ને બધી હકીકત કહી. ગુરુએ એને ધીરજ આપી.

‘મેં તો તને પહેલેથી જ કહ્યું હતું કે એ નગરમાં રહેવામાં માલ નથી. જ્યાં બધી ચીજ ટકે શેર હોય ત્યાં ચોર અને શાહુકારનો ન્યાય પણ સરખો જ થાય.’ ગુરુએ કહ્યું.

‘બાપજી ! મારી ભૂલ થઈ.’

ગુરુએ રસ્તો કાઢ્યો ને શું કરવું તે ચેલાને સમજાવ્યું.

ચાર દહાડા પછી ગુરુ ને ચેલો બેઉ શૂળીવાળા પાસે ગયા. ચેલે કહ્યું : ‘હવે મને શૂળીએ ચઢાવો.’ ગુરુ કહે ; ‘મારા ચેલાને નહિ, મને શૂળીએ ચઢાવો.’ બેઉ જણે જોરદાર રકઝક કરવા માંડી.

શૂળીવાળો ગભરાયો. એણે રાજાજીને ખબર કરી ને રાજાજી ત્યાં આવ્યા.

‘તમે બેઉ શૂળીએ ચઢવાની હોંસાતોશી કેમ કરો છો ?’ રાજાજીએ પૂછ્યું.

‘આ વખતે એવું મુહૂર્ત છે કે જે શૂળીએ ચઢે તેને સ્વર્ગલોકનું વિમાન મળે એમ છે માટે રાજાજી, મને શૂળીએ ચઢાવો.’

‘ના મહારાજ, મને શૂળીએ ચઢાવો.’

રાજાને વિચાર આવ્યો કે આ રીતે સ્વર્ગે જવાનું વિમાન મળતું હોય તો એ પોતે જ શૂળીએ કેમ ન ચઢે ?

‘આ બેઉને પાંચ ગાઉ દૂર લઈ જઈને છોડી મૂકો.’ એણે હુકમ કર્યો. તેનો તરત અમલ થયો.

‘હવે મને શૂળીએ ચઢાવો.’ રાજાએ કહ્યું.

શૂળીવાળાએ રાજાને શૂળીએ ચઢાવ્યો અને અંધેર નગરીમાંથી ગંડુ રાજાનું રાજ પૂરું થયું. ભાજી અને ખાજા એક ભાવે મળતા બંધ થયા.

Author: Gurjar Upendra Read More...

કાઠિયાવાડમાં જૂનાગઢ ગામ.

ને એમાં દાદુશેઠ રહે.
દાદુશેઠ મૂળે તો દ્વારકાના વાઘેર અને એમની સાત પેઢીનો ધંધો લૂંટફાટનો. પણ દાદુશેઠમાં અક્કલ વધારે હતી એટલે એમણે ધંધામાં બુદ્ધિ લગાડી.
એક રૂપિયાના એકવીસ થયા.
અને એકવીસના એકવીસસો થયા.

લક્ષ્મી ઝપાટાબંધ વધવા લાગી. દાદુ વાઘેરને સહુ તુંકારે બોલાવતા હતા એને બદલે દાદુશેઠ થઈ રહ્યું. જે સગાંવહાલાં પહેલાં સામે પણ નહોતાં જોતાં તે બબ્બે દિવસે મળવા આવવા લાગ્યાં.
દાદુશેઠના ભાઈબંધો પણ વધી ગયા.

નગરશેઠ ને દીવાનજી, સેનાપતિ ને શરાફ સહુ સાથે દાદુશેઠને દોસ્તી થઈ ગઈ. જેમજેમ લક્ષ્મી વધતી ગઈ એમએમ ભાઈબંધોનાં હેત પણ વધતાં ગયાં. દાદુશેઠની સ્ત્રીનું નામ લખમી હતું. એમને એક દીકરો હતો. એનું નામ મૂળુ હતું.

દાદુ વાઘેરનું જેમ દાદુશેઠ થયું હતું એમ લખમીનું લક્ષ્મીબહેન થઈ ગયું હતું. શેઠની સાથે શેઠાણીનાં માનપાન પણ વધી ગયાં હતાં.

પણ લક્ષ્મીશેઠાણીને એક વાતની ભારે નવાઈ લાગતી હતી.

રોજ સવાર પડે છે ને શેઠને મળવા માટે કેટલાય શેઠિયાઓ ને સરદારો આવે છે; અને જે લોકો શેઠને મળવા આવે છે તેમાંથી કોઈ શેઠ માટે, કોઈ શેઠાણી માટે, તો કોઈ મૂળુ માટે કંઈ ને કંઈ ભેટ લેતા આવે છે.

પણ ખૂબીની વાત એ છે કે, શેઠ કોઈ મહેમાનને મળવા ગાદી ઉપરથી ઊભા નથી થતા. બધાને ગાદીએ બેઠાબેઠા જ આવકાર આપે છે. હસીને બધાની ભેટસોગાદો લઈ લે છે. મહેમાન વિદાય થાય છે ત્યારે પણ ગાદી ઉપરથી શેઠ ઊભા થતા નથી.

પણ બપોર પછી એક મેલોઘેલો માણસ રોજ શેઠને મળવા આવે છે. એ માણસ શેઠને શેઠ નથી કહેતો પણ બહારથી ‘દાદુ’… કરીને બૂમ પાડે છે. એનો અવાજ સાંભળીને શેઠ ગાદી ઉપરથી ઊભા થઈને બહાર જાય છે અને એને ભેટી પડે છે. આગ્રહ કરીને ઘરમાં લઈ આવે છે, પ્રેમથી નાસ્તો કરાવે છે અને વિદાય થાય છે ત્યારે શેઠ જાતે ઊભા થઈને એને બારણા સુધી વળાવવા જાય છે.

એ માણસનું નામ આદમ છે. આદમ જાતનો મિયાણો છે અને શેઠ કહે છે કે એ એમનો ભાઈબંધ છે.

શેઠાણીને નવાઈ લાગી છે.

આવો મેલોઘેલો માણસ શેઠનો ભાઈબંધ ? મોટામોટા ચમરબંધીને ય ના આપે એટલું માન શેઠ આ ભૂખડીબારસને શું કામ આપતા હશે ? નથી કોઈ દિવસ પાઈનીયે વસ્તુ લાવ્યો, તોય શેઠ એને ભાઈબંધ શું કામ કહેતા હશે ?

ધીમેધીમે શેઠાણીને આદમ મિયાણા ઉપર તિરસ્કાર આવવા માંડ્યો. આદમ ઘરમાં આવે કે શેઠાણી મોં ચઢાવવા લાગ્યાં.

દાદુશેઠ ચાલાક હતા. મનમાં સમજી ગયા કે આદમ આવે છે એ વાત શેઠાણીને નથી ગમતી. આ વાત શેઠના ખ્યાલમાં આવી કે મોં મલકી ગયું.

શેઠાણી કહે : કાં શેઠ, હસ્યા શું ?
શેઠ કહે : કોઈ ખાસ વાત નથી. અમસ્તું જ મોં મલકી ગયું.
શેઠાણી કહે : ના, ના, એમ અમસ્તું કંઈ તમો હસો નહીં.
શેઠાણીએ બહુ આગ્રહ કર્યો ત્યારે છેવટે શેઠ કહે : આ મારો દોસ્ત આદમ મિયાણો આવે છે ત્યારે તમે મોં ચઢાવો છો એ યાદ આવ્યું કે મોં મલકી ગયું.
શેઠાણી કહે : અમે તમને એ જ પૂછવાનાં હતાં.
શેઠ કહે : શું ?
શેઠાણી કહે : આપણે ત્યાં આટઆટલા શેઠિયાઓ આવે છે, મોંઘામૂલી ભેટ-સોગાદો લાવે છે પણ એમાંથી એકેયનો તમે આટલો આદરસત્કાર કરતા નથી અને આ મેલોઘેલો આદમ આવે છે એને સગા ભાઈની જેમ આવકાર આપો છો. એનું શું કારણ ?
શેઠ કહે : આદમ મારો ભાઈબંધ છે.
શેઠાણી કહે : અને આ બીજાઓ આવે છે એ તમારા ભાઈબંધો નથી ?
શેઠ કહે : ના.
શેઠાણી કહે : કેમ ?

શેઠ કહે કે એ લોકો મારા ભાઈબંધ હોત તો હું ગરીબ હતો ત્યારે પણ મને મળવા આવતા હોત ! આપણી પાસે પૈસા નહોતા ત્યારે એમાંથી કોઈ આપણી ખરખબર લેતું નહોતું. એવા વખતમાં પણ આદમ મારો દોસ્ત હતો. આ લોકો તો આપણી શેઠાઈના દોસ્તો છે, પૈસાના ભાઈબંધ છે; ધન ન હોય તો એ લોકો ઘડી વાર પણ ઊભા રહે નહીં.

શેઠાણી કહે : અમે આ વાત માનીએ નહીં.
શેઠ કહે : ભલે, તમારે ન માનવી હોય તો કંઈ નહીં. વખત આવશે ત્યારે ખબર પડશે.
શેઠાણી કંઈ બોલ્યાં નહીં,
એમ કરતાં-કરતાં એક વરસ પસાર થઈ ગયું.
શેઠાણી આદમની વાતને ભૂલી જવાય આવ્યાં.
એવામાં એક દિવસ શેઠ એકાએક હાંફળાફાંફળા ઘેર આવ્યા. મોં પર લોહીનો છાંટો ના મળે. શેઠને આવા વેશમાં જોયા કે શેઠાણીના પેટમાં ફાળ પડી ગઈ. કહે આજે આમ ગભરાયેલા કેમ લાગો છો ? શું થયું છે ?
શેઠ કહે : ગજબ થઈ ગયો છે !
શેઠાણી કહે : પણ વાત શી છે ?
શેઠ કહે : વેપારમાં મોટી ખોટ આવી ગઈ છે.
શેઠાણી કહે : ઓહો, એમાં શું થઈ ગયું ? વેપારમાં તો કોઈ વાર નફો થાય તો કોઈ વાર ખોટ પણ જાય. એમાં આમ ગભરાવાનું શું ? કાલ સવારે પાછો નફો થશે, વેપારમાં તો આવું ચાલ્યા જ કરે.
શેઠ કહે : પણ આ તો એવું નથી. ખોટ એવડી મોટી છે કે બધું વેચી દેવું પડશે. પહેર્યે કપડે બહાર નીકળી જઈશું.
શેઠાણી કહે : હા, પણ એક વાત નહીં બને. આપણા મૂળુ ના શરીર પર છે એટલાં ઘરેણાં રહેવા દેવાં પડશે.
શેઠ કહે : ભલે.
શેઠને માથે ગરીબાઈ આવી ગઈ. મોટી હવેલી ખાલી કરીને નાના ઘરમાં રહેવા જવું પડ્યું. નોકર-ચાકરને રજા આપી દીધી. શેઠાણી બધું કામ હાથે કરવા લાગ્યાં.

ઘરમાંથી ધન ગયું, એ સાથે જ શેઠના દોસ્તો, ભાઈબંધોની સંખ્યા ઘટવા લાગી. પહેલાં રોજના દોઢસો માણસો મળવા આવતા હતા. એ હવે સાવ બંધ થઈ ગયા. ભેટ-સોગાદનું તો નામે ના રહ્યું.

પણ રોજ બપોર થાય છે કે પેલો મિયાણો આવે છે. શેઠને એટલા જ હેતથી ભેટે છે. થોડી વાર આડીઅવળી વાત કરે છે ને ચાલ્યો જાય છે… એક દિવસની વાત.

શેઠ બહારગામ ગયા હતા. કહેલું કે સાંજે પાછો આવી જઈશ. શેઠાણી ઘરમાં કામ કરતાં હતાં. એવામાં એકાએક ઘરની બહાર કોલાહલ સંભળાયો. શેઠાણી બહાર આવ્યાં. બહાર છોકરાંનું મોટું ટોળું ઊભું હતું. શેઠાણીને જોયાં કે એક છોકરો કહે : મૂળુની બા, તમારા મૂળુને લૂંટારાઓ લઈ ગયા !

શેઠાણીના પેટમાં ફાળ પડી. મોં ઉપરથી લોહી ઊડી ગયું. કહે : કોણ લઈ ગયું ?

એક મોટો છોકરો કહે : અમે ભાગોળે રમતા હતા ત્યાં ઘોડા ઉપર બેસીને બે લૂંટારાઓ આવ્યા. મૂળુના શરીર ઉપર દાગીના હતા એ જોઈને એક લૂંટારાએ ઘોડાને ઊભો રાખ્યો અને નીચે ઊતરીને મૂળુને પકડીને બેસાડી દીધો ઘોડા ઉપર અને પછી ગિરનાર તરફ ઘોડાને દોડાવી મૂક્યો.

શેઠાણી ગભરાયાં.

શેઠ ઘરમાં નહીં મૂળુને લૂંટારાઓ લઈ ગયા છે. હવે કોની મદદ માગવી ?

એ વખતે શેઠાણીને શેઠના ભાઈબંધ પેલા શેઠિયાઓ યાદ આવ્યા, દીવાન અને સેનાપતિ યાદ આવ્યા. શેઠાણી તો ઊપડ્યાં.

એકએકને ઘેર જઈને ખોળો પાથરીને વિનંતી કરી કે ભાઈ, શેઠ ઘેર નથી અને મારા મૂળુને લૂંટારા લઈ ગયા છે. તમે કંઈ મદદ કરો.

પણ કોઈએ શેઠાણીની વાતને એક કાનેથી સાંભળીને બીજે કાનેથી કાઢી નાખી; તો કોઈએ કહ્યું કે, શું કરીએ ? અમે તો હમણાં દોડી જાત પણ અત્યારે જ બીજું કામ આવીને પડ્યું છે !
આમ શેઠાણીને કોઈએ કંઈ મદદ ના કરી.

છેવટે બધે ફરીને થાક્યાં ત્યારે શેઠાણીને યાદ આવ્યું ને શેઠાણી દોડ્યાં આદમને ઘેર. આદમે શેઠાણીને હાંફળાંફાંફળાં આવતાં જોયાં કે સામે દોડ્યો. કહે : શું છે, ભાભી ? આજે આમ રઘવાયાં કેમ દેખાવ છો ?

શેઠાણી કહે : ગજબ થઈ ગયો છે, આદમભાઈ. તમારા ભાઈ ઘેર નથી અને મૂળુને લૂંટારા લઈ ગયા છે.
આદમ તરત ઘરમાં દોડ્યો. જઈને એની તલવાર લઈ આવ્યો. આંગણે બાંધેલી ઘોડી છોડી. કહે : લૂંટારા કઈ બાજુ ગયા છે ?
શેઠાણી કહે : ગિરનાર તરફ ગયા છે.
આદમે ઘોડી ગિરનાર તરફ દોડાવી મૂકી.

આદમને ગયાને થોડી વાર થઈ એવામાં જ શેઠ ઘેર આવી પહોંચ્યા. શેઠાણીનું મોં પડી ગયેલું હતું, રડવા જેવાં થઈ ગયાં હતાં. શેઠ કહે : શું થયું ? મૂળુ ક્યાં ગયો ?
શેઠાણીએ રડતાંરડતાં બધી વાત કહી.

તરત જ શેઠ ઘોડા ઉપર બેસીને ઊપડ્યા. સાથે તલવાર લઈ લીધી. મારમાર કરતો ઘોડો ગિરનાર તરફ દોડાવી મૂક્યો.

આ બાજુ આદમ લૂંટારાઓના ઘોડાઓનું પગેરું જોતો ઘોડી દોડાવે જાય છે. મનમાં એમ છે કે, હમણાં લૂંટારા દેખાયા છે ને હમણાં ધડથી ડોકાં જુદાં કર્યાં છે.
એમ કરતાં ખૂબ આઘે નીકળી ગયો.

દૂરથી બે ઘોડેસવાર જતા દેખાયા. મોંએ બુકાનીઓ બાંધેલી જોઈ કે આદમ સમજી ગયો. આ જ પેલા લૂંટારા.
આદમે તો તલવાર બહાર કાઢી ! બૂમ પાડીને કહે : ઊભા રહેજો ચોરટાઓ !
લૂંટારાઓએ જોયું કે આદમ એકલો છે એટલે બેય જણાએ ઘોડા ઊભા રાખ્યા ને તલવારો બહાર કાઢી.
એક બાજુ આદમ એકલો ને બીજી બાજુ બે લૂંટારા.
તલવારની રમઝટ ચાલી.
આદમ જીવ ઉપર આવીને લડ્યો અને બેય લૂંટારાઓને ખલાસ કરી નાખ્યા.
આદમને પણ ઘણા ઘા વાગ્યા.
એનું શરીર લોહીથી તરબોળ થઈ ગયું, અને એ બેભાન થઈને પડ્યો.

દાદુશેઠ મારતે ઘોડે પાછળ આવી પહોંચ્યા. જુએ છે તો બે બહારવટિયા મરી ગયેલા પડ્યા છે. આદમ ઘાયલ થઈ ગયો છે ને મૂળુ એક બાજુ બેઠોબેઠો રડે છે.

આદમને ઘોડા ઉપર નાખીને શેઠ ઘેર લઈને આવ્યા. શેઠાણીને કહે : કાં, જોયું ને ? સાચો ભાઈબંધ તે આ આદમ ! બીજા બધા પૈસાના ભાઈબંધ હતા. તે પૈસા હતા ત્યાં સુધી રહ્યા. આપણો સાચો ભાઈબંધ હતો આ આદમ, તે આપણા માટે જીવ આપવા પણ તૈયાર થઈ ગયો.

શેઠાણી શું બોલે ?

આદમની સગા ભાઈ જેવી ચાકરી કરીને શેઠે એને સાજો કર્યો.

થોડા વખતમાં તો શેઠનો ધંધો પાછો ધમધોકાર ચાલતો થઈ ગયો. પહેલાંના કરતાંય વધારે ધનવાન થઈ ગયા. ફરી પાછા લોકો ભેટસોગાદો લઈને આવવા લાગ્યા.
પણ હવે શેઠાણી સમજી ગયાં છે. બધાને એ હસતે મોંએ આવકાર આપે છે, પણ આદમ બપોરે આવે છે ત્યારે શેઠાણી એને સગા ભાઈ કરતાંય વધારે માન આપે છે.
સાચા-ખોટાનો ભેદ હવે શેઠાણીને સમજાઈ ગયો છે.

– નવનીત સેવક

Author: Gurjar Upendra Read More...

27.jpg

એક છોકરો, ગોપાળ એનું નામ, પણ બધા એને ગોપુ કહે.

ગોપુના ઘરમાં ઘરઘર રમવાનાં રમકડાં.

થાળી, વાટકી ને ચમચી. ગોપુ એમની સાથે રમતો.

ગોપુએ એક કૂતરી પાળેલી, નામ એનું ઝમકુડી.

ગોપુનો એક દોસ્ત રામુ, બીજી એક દોસ્ત રમતુડી.

ગોપુ નિશાળે જતો, ભણતો, ને ગીત ગાતો :

હું રામુ ને રમતુડી,

ઝમક-ઝમક ઝમકુડી,

થાળી-વાટકી ચમચુડી,

ઝમક ઝમક ઝમકુડી.

આજે રવિવાર, રજાનો દિવસ, મોજમસ્તીનો દિવસ.

ગોપુ ને એના દોસ્તો રમવા ભેગા થયા.

‘નિશાળ, નિશાળ રમીએ આજે!’ ગોપુએ કીધું.

‘હા, હું પટાવાળો પિન્ટુ બનું!’ રામુ નાચવા લાગ્યો.

‘ને હું બનું ટીચર!...’ ગોપુય નાચવા લાગ્યો.

‘હું શું બનું?’ રમતુડી બોલી. ‘ને હું?...’ વાટકી બોલી.

‘તું? તું સ્ટુડન્ટ! ને વાટકી, તુંય સ્ટુડન્ટ!’

‘તો, ભલે!’ રમતુડી રાજી થઈ ગઈ. વાટકીય ખુશ.

રામુએ થાળી લીધી, ને ચમચી લઈને ઘંટ વગાડ્યો.

રમતુડી, ને વાટકી બેસી ગયાં.

ગોપુ ગરજી ગરજીને બોલવા માંડ્યો : ઘંટ જોરથી વગાડ, છોકરાં સરખાં બેસો!’

થોડીકવારમાં ધમાચકડી મચી ગઈ ઘરમાં.

ઓરડાનું બારણું ખૂલ્યું.

ગોપુના પપ્પાને રાતપાળીની નોકરી, ઉજાગરો તે એ ભર-ઊંઘમાંથી જાગ્યા. એમની લાલચોળ આંખો જોઈ કે : ‘બાપરે!’ ગોપુભૈ સા’એબ સૌથી પહેલાં ભાગ્યા.

બિલ્લીને જોતા ઉંદર ભાગે તેમ રામુ, રમતુડી જાય નાઠાં  - પોતપોતાનાં ઘેર : ‘બાપરે, ભાગો રે... માર્યા રે!’

પણ બિચારાં થાળી-વાટકી ને ચમચુડી પકડાઈ ગયાં!

ગોપુના પપ્પાએ ત્રણેયને ઊંચાં કરી કરીને પછાડ્યાં.

થાળી-વાટકીને ગોબા પડી ગયા.

ચમચુડી ઢીલીઢફ ને એકદમ વાંકી વળી ગઈ.

ઘરના બારણા આગળ બેઠેલી ઝમકુડીય દોડી, પૂંછડી પટપટાવતી. એનેય વગર વાંકે છુટ્ટી ચંપલનો માર મળ્યો.

થાળી કહે : ‘મારે હવે ગોપુના ઘરમાં નથી રહેવું!’

વાટકી કહે : ‘મારેય નથી રહેવું!’

ચમચુડી લંગડાતી લંગડાતી બોલી : ‘હુંય આ ચાલી!’ આ ત્રણેય ચાલતાં ચાલતાં એક બંગલામાં ગયાં.

બંગલામાં રહેતા બે છોકરાએ : ‘આવો’, કીધું નહીં! એમને જોઈને છોકરાની મમ્મીએ મોં મચકોડ્યું. થોડીવાર થઈ ત્યાં કામવાળી આવી, ગુસ્સે થઈને એણે છણકો કર્યો : ‘લ્યા, તમને કોણે અહીં બોલાવ્યાં છે?’

થાળી-વાટકી ને ચમચુડી કીચનના બારણે થંભી ગયાં.

એ લોકો એક-બીજાના મોં સામે જોવા લાગ્યાં : ‘આ તો અપમાન કે’વાય, ચાલો, તો હવે બીજા બંગલામાં!’ થાળી બોલી.

એ ત્રણેય ગયાં બીજા બંગલામાં. પણ ત્યાંય કોઈએ એમનો ભાવ ના પૂછ્યો, એક શેઠાણી જેવી જાડી બાઈએ તો ચમચૂડીને બારી બહાર ફેંકી દીધી : ‘આવી ચમચી તે વળી બંગલામાં સારી લાગતી હશે!’ એણે નોકરાણીને વઢી નાંખી, નોકરાણીએ તો તરત વાટકી-થાળીનેય ઊંચકીને ફેંક્યાં-બારણા બહાર...છેક આંગણામાં!

હવે? થાળી-વાટકી ને ચમચૂડી રોવા જેવાં થઈ ગયાં. પછી તો એ બોલ્યા-ચાલ્યા વગર ફરી પાછાં ગયાં - ગોપુને ઘેર.

ગોપુ ઓટલે બેઠો હતો, મોં ચઢાવીને.

ગોપુની મમ્મીય લમણે હાથ દઈને રસોડામાં બેઠી હતી.

ઝમકુડી આંગણાના ખૂણામાં લપાઈને બેઠી હતી.

થાળી-વાટકી, ને ચમચૂડી શો તાલ થાય છે એ જોઈ રહ્યાં, આંગણાના ખૂણે ઊભાં રહીને.

ગોપુના પપ્પા આવ્યા : ‘લ્યા, ચાલ, ખાવા ઊઠ!’

‘મારે ખાવું-પીવું નથી.’

‘તો ભણવા બેસ!’

‘મારે ભણવુંય નથી, ને ગણવુંય નથી!’

‘એક તો ધમાલ કરીને મારી ઊંઘ બગાડી ને હવે રિસાઈને બેઠો છે!?

ગોપુની મમ્મી આવી : ‘ગોપુ, ચાલ, તને નવાં ઇસ્ટીલના થાળી-વાટકી ને ચમચી લાવી દઈશ બસ!’

‘ના, ના, મને મારાં દોસ્ત જોઈએ! મારે ખાવું નથી!’

‘તો મારેય ખાવું નથી!’ મમ્મી એની પાસે બેસી ગઈ. પપ્પા બોલ્યા : ‘તારી મમ્મી ના ખાય તો મારેય ઉપવાસ આજે!’

ઝમકુડી ચમકી, એ ઊભી થઈ ગઈ. ભસવા માંડી.

અરે! આ શું! ઓટલા પર ખડીંગ! ખડીંગ!!

‘હેય!’ કહીને ગોપુએ કૂદકો માર્યો. એ ગાવા લાગ્યો :

ઝમકઝમક ઝમકુડી!

થાળી-વાટકી-ચમચૂડી!

ગોપુનો ગાવાનો અવાજ સાંભળીને હેય! હેય! હેય! કરતાં રામુ ને રમતુડી દોડી આવ્યાં તરત જ.

પછી એ સૌ ભેગાં મળીને નાચવા લાગ્યાં : ‘એલા, તમે બધાં ક્યાં રફ્ફુચક્કર થઈ ગ્યાં’તાં?

હેં!’ ગોપુની મમ્મી હસી પડી, પણ એમની સામે એક શબ્દયે બોલે કે ચાલે એ બીજાં! ...હેય! હેય! કરતાં બધાં ગાવા લાગ્યાં :

ગોપુ, રામુ, રમતુડી, ઝમક ઝમક ઝમકુડી,

તાળી લઈને નાચે કેવાં થાળી-વાટકી-ચમચૂડી!

- રમેશ ત્રિવેદી

Author: Gurjar Upendra Read More...

એક હતો રાજા. તેના દરબારમાં ઘણાં નરરત્નો હતા. નરરત્નો એટલે જુદાં-જુદાં ક્ષેત્રનાં બુદ્ધિશાળી માણસો. પણ રાજાને વિચાર થયો, ‘આપણા રાજ્યમાં એક મૂર્ખરત્ન પણ હોવો જોઈએ. એના માટે પણ ગાદી પડવી જોઈએ.’ 
 
તેથી તેણે પ્રધાનજીને કહ્યું, ‘મૂર્ખરત્નની ગાદી ખાલી છે. દેશ-વિદેશમાં ફરો ને જે સૌથી મૂર્ખ હોય તેને શોધી લાવો. ‘ પ્રધાનજીએ આજ્ઞા માથે ચઢાવી. મહિનાઓ સુધી પ્રધાનજી અને સૈનિકો ફર્યા, પણ મૂર્ખ મળ્યો નહીં.
 
પછી એક ઝાડ પર તેમણે એક માણસ જોયો. તે જે ડાળી પર બેઠો હતો, તેને જ કાપતો હતો. પ્રધાનજી તે વ્યક્તિને રાજા પાસે લઈ આવ્યા. રાજાને બધી વાત કરી. રાજાને સંતોષ થયો.
 
પછી રાજાએ તે માણસના ગળામાં ‘મૂર્ખનો સરદાર’ એવું પાટિયું પહેરાવ્યું. માણસે પૂછ્યું, ‘આ પાટિયું મારે ક્યાં સુધી પહેરી રાખવાનું ?’ રાજા કહે,’તારાથી મોટો મૂર્ખ ન મળે ત્યાં સુધી .’ દિવસો વીત્યા. એકવાર રાજા બીમાર થયા. તેમનો મૃત્યુનો સમય આવી ગયો હતો.
 
રાજાએ મૂર્ખરત્નને પણ યાદ કર્યો. મૂર્ખરત્ન આવ્યો. તેણે રાજાને પૂછ્યું, ‘શુ થયું રાજાજી ?’ રાજા કહે, ‘ હું લાંબી યાત્રાએ ઊપડું છું !’ મૂર્ખરત્નને બધી ખબર પડી ગઈ. તેણે રાજાને પૂછ્યું, ‘ તમે આ યાત્રા માટે કાંઈ તૈયારી કરી છે? ભજન-ભક્તિ કર્યાં છે ?’ 
 
રાજા કહે, ‘ ના. રાજ્ય ચલાવવામાંથી સમય જ ક્યાં મળતો હતો.’ આવું સાંભળ્યું કે તરત જ મૂર્ખરત્ને ‘મૂર્ખનો સરદાર’નું પાટિયું રાજાના ગળામાં પહેરાવી દીધું ને કહ્યું, ‘માણસ નાની મુસાફરી હોય તેનીય તૈયારી કરે છે. તમે ભગવાનના ઘરે જવાની લાંબી મુસાફરીનીય કાંઈ તૈયારી ન કરી. મારા કરતાં મોટા મૂર્ખ તમે છો.’  
 
બોધ : આ દુનિયા છોડી એકવાર બધાને મૃત્યુની લાંબી મુસાફરીએ જવાનું જ છે. જેણે જીવન દરમ્યાન ભજન-ભક્તિ-સત્સંગ કરી પોતાનું કલ્યાણ ન કર્યું, તે ગમે તેટલો સત્તાવાળો, પૈસાવાળો કે દુનિયાની દષ્ટિએ મોટો હોય, તોપણ ‘મૂર્ખનો સરદાર જ કહેવાય. 
 

Author: Gurjar Upendra Read More...

ઘણા સમય પહેલાની વાત છે. એક માણસ ખુબજ અમીર હતો અને તે દેશ-વિદેશમાં પોતાના ધંધા માટે ફરતો રહેતો હતો. એક વખત એક લાંબી મુસાફરી બાદ તે દરિયાયી માર્ગે એક વહાણમાં પરત ફરી રહ્યો હતો. અચાનક જ સમુદ્રમાં તોફાન શરુ થયું અને એવું લાગતું હતું કે હવે બચવાનો કોઈ રસ્તો નથી.

આ માણસને એક સુંદર આરસનો મહેલ હતો અને તેને તેનો ગર્વ હતો. તેના દેશના રાજાને પણ તેવો મહેલ નહોતો અને રાજાએ તેને એ મહેલમાટે ઘણી કિંમત આપવાની કોશિશ કરી હતી. એ સિવાય બીજા ઘણા શ્રીમંતોએ તેને એ મહેલ માટે મોટી મોટી રકમ આપવાની વાત કરી હતી પરંતુ આ માણસે કોઈને પણ એ મહેલ વેચવાની સાફ ના પાડી દીધી હતી.

પરંતુ હવે જયારે એનું પોતાનું જીવન જ જોખમ માં હતું, ત્યારે તેણે ભગવાનને પ્રાર્થના કરી કે જો એ આ તોફાનમાં થી હેમખેમ બહાર નીકળી જાય અને બચી જાય તો તે તેનો મહેલ વેચી અને જે મળે તે ગરીબોમાં વહેચી દેશે.

અને ચમત્કાર થયો ! થોડા જ સમયમાં તોફાન શાંત થવા લાગ્યું. અને જેવું તોફાન ઓછું થવા લાગ્યું કે તરત જ તે માણસના મનમાં બીજો વિચાર શરુ થયો, “મહેલ વેચી દેવો એ વધારે પડતું છે, અને કદાચ આ તોફાન થોડા સમય પછી શાંત થવાનું જ હતું. મારે મહેલ વેચવાની વાત નહોતી કરવી જોઈતી હતી.”

અને તેના આશ્ચર્ય વચ્ચે સમુદ્રના મોજાઓ ફરીથી ઉછળવા લાગ્યા અને તોફાન વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરવા લાગ્યું. આથી તે માણસ ખુબજ ડરી ગયો. અને તેણે મનોમન પ્રાર્થના કરી, “હે પ્રભુ, હું મુર્ખ છું, મારા વિચારોની ચિંતા ન કરો, મેં જે કહ્યું છે તે હું કરીને જ રહીશ, મારો મહેલ વેચીને તેમાંથી જે મળે તે ગરીબોને વહેચી દઈશ.”

અને ફરી વખત તોફાન શાંત થયું અને ફરી વખત તેને બીજો વિચાર આવવા લાગ્યો, પરંતુ આ વખતે તે ખુબજ ડરી ગયો હતો.

તોફાન જતું રહ્યું અને તે હેમખેમ કિનારે પહોચી ગયો. બીજા દિવસે તેણે શહેરમાં પોતાના મહેલની હરરાજી કરવાનું જાહેર કરી દીધું, અને રાજા તથા બીજા શ્રીમંતોને તેમાં આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું. રાજા, મીનીસ્ટર ઉચ્ચ અધિકારીઓ થી માંડીને શહેરના દરેક મોટા શ્રીમંતો હરરાજીમાં આવી ગયા કારણકે દરેક આ મહેલને ખરીદવા ઈચ્છતા હતા. પરંતુ આ માણસ જે કરી રહ્યો હતો તે જોઇને દરેકને નવાઈ લાગી.

તેણે મહેલની પાસે જ એક બિલાડી રાખી અને તેણે લોકોને કહ્યું, “આ બિલાડી ની કિંમત ૧૦ લાખ છે અને આ મહેલ ની કિંમત છે માત્ર એક કોડી. પરંતુ હું આં બંને એકસાથે એક જ વ્યક્તિને વેચીશ. આખી વાત વિચિત્ર લગતી હતી. લોકો વિચારતા હતા કે આ બિલાડી તો સામાન્ય છે અને જરૂર એ કોઈ રખડતી બિલાડીને ઉપાડી લાવ્યો છે. પરંતુ આપણે શું ? આપણને તેનાથી શું નિસ્બત ?

રાજાએ બિલાડી ના દસ લાખ અને મહેલ ની કોડી આપીને બંને ખરીદી લીધા. પછી એ માણસે એક કોડી ભિખારીને આપીને ઉપર જોઇને કહ્યું, “ભગવાન ! મેં જે માનતા માની હતી તે પૂરી કરી. મહેલની જે કિંમત આવી તે આ ભિખારીને આપી દીધી.”

જે કામ ડરથી કરવામાં આવે છે તેમાં આપણે મન નથી લગાવી શકતા. અને આપણે ચાલાકી કરવા માંડીએ છીએ અને આપણી જાતને જ છેતરતા હોઈએ છીએ. કામ ડરથી નહિ પ્રેમથી કરવું જોઈએ.

પ્રભુને ડરથી નહિ પ્રેમ થી યાદ કરો. તે ક્યાય ઉપર નહિ પરંતુ આપણી અંદર જ છે. તેમને સોદાબાજી થી નહિ પરંતુ શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસથી જીતી શકાય છે. પરંતુ આપણો સમાજ અને તેનો વ્યવહાર એવો થઇ ગયો છે કે આપણે દરેક વસ્તુની કિંમત કરતા થઇ ગયા છીએ, અને શ્રદ્ધાની પણ કિંમત મુકતા થઇ ગયા છીએ. અને સરવાળે આપણે આપણી જાતને જ છેતરવા લાગ્યા છીએ.

 

Author: Gurjar Upendra Read More...

 

doctor-clip-art-direp8z7Tએક મોટા ડૉક્ટર.
ડૉક્ટર ભારે ભલા. ગરીબ લોકો પર ઘણો પ્રેમ રાખે. ગમે તેવું કામ મૂકીને ય કોઈ ગરીબની સેવા કરવા દોડી જાય. પૈસાવાળા પાસે ઘણા પૈસા લે. પણ એ જ દવા જો ગરીબને આપવાની હોય તો મફતને ભાવે આપે. પૈસા વગરના બિચારા લોકો બીજું તો કશું આપી શકે નહીં. એટલે ડૉક્ટરને આશીર્વાદ આપે.

એક દિવસ કોઈએ ડૉક્ટરને પૂછ્યું : ‘ડૉક્ટર સાહેબ, તમે ગરીબોની દવા મફત કેમ કરો છો ? બીજા ડૉક્ટરો તો બરાબર કસીને ફી લે છે. ગરીબ કે પૈસાદાર કશું જોતા નથી. બે વરસમાં તો ઘણાય ઘરના બંગલા બંધાવીને બેઠા છે ને તમે દયાનું પૂછડું કેમ પકડીને બેઠા છો ?’
પેલા ભાઈની વાત સાંભળીને ડૉક્ટર હસ્યા. બે-ત્રણ માણસો ત્યાં બેઠા હતા. એમાંથી એક કહે : ‘કાં ડૉક્ટર, હસ્યા કેમ ?’
ડૉક્ટર કહે : ‘મને જૂની વાત યાદ આવી ગઈ એટલે હસવું આવી ગયું.’
બધા કહે : ‘એવું હોય તો અમને ય કહો, અમે પણ હસીશું.’
ડૉક્ટર કહે : ‘સાંભળો ત્યારે.’

ઘણાં વરસ પહેલાંની વાત છે.
હું તે વખતે તાજો-તાજો જ ડૉક્ટર થયેલો. મારા બાપુજીએ દેવું કરીને મને ભણાવ્યો હતો. મોટામાં મોટી ડિગ્રી મને મળે એટલા માટે પૈસા ખરચવામાં પાછું વાળીને જોયું નહોતું. મારે વધારે ભણવા માટે વિલાયત જવાનું હતું. તે વખતે બાપુજી પાસે પૈસા નહીં એટલે ઘર વેચીને એમણે મને વિલાયત મોકલેલો. હું વિલાયત ભણી આવ્યો. ઘણો મોટો ડૉક્ટર બનીને પાછો આવ્યો. દેશમાં આવીને દવાખાનું ખોલ્યું એટલે દર્દીઓની લાઈન લાગી. રૂપિયાની છોળો ઊડવા લાગી. મારું નામ ખૂબ જાણીતું બની ગયું.

એક વખત રાતના સમયે હું ઘરની બહાર વરંડામાં એક ખુરસી નાખીને બેઠો હતો. એવામાં જ એક ગામડિયો બંગલામાં ઘૂસી આવ્યો. આવ્યો એવો જ મારા પગમાં પડી ગયો. બે હાથ જોડીને કહે, ‘ડૉક્ટર સાહેબ, હમણાં ને હમણાં ચાલો મારી સાથે. મારી પત્ની બીમાર પડી ગઈ છે. તમારા વિના એને કોઈ બચાવી શકે એવું નથી.’ ગામડિયો ગંદો હતો. એણે મારા પગ પકડ્યા એથી મારું પાટલૂન મેલું થયું હતું. મેં પગ ખસેડી લઈને કહ્યું :
‘તને કંઈ વિવેકનું ભાન છે કે નહીં ?’
ગામડિયો બાઘા જેવો બનીને મારી સામે જોઈ રહ્યો હતો. મેં કહ્યું : ‘શું થયું છે તારી પત્નીને ?’
ગામડિયો કહે : ‘એ બેઠી હતી ત્યાંથી એકદમ ગબડી પડી છે. બોલાતું પણ નથી. આપ ઝટ મારી સાથે ચાલો, નહીં તો કોણ જાણે શુંયે થશે ?’
મેં કહ્યું : ‘તને ખબર છે કે ડૉક્ટરને ઘેર બોલાવવા હોય તો ગાડી લાવવી પડે !’
ગામડિયો કહે : ‘ગાડી તો હું હમણાં લઈ આવું છું, સાહેબ. આપ તૈયાર થઈ જાવ.’ એમ કહીને એ ઊભો થયો.
મેં કહ્યું : ‘મારી ફીનું શું છે ?’
ગામડિયાએ ફાળિયાને છેડે બાંધેલા પાંચ રૂપિયા કાઢીને મારા હાથમાં મૂક્યા. કહે : ‘મારી પાસે તો આટલા પૈસા છે સાહેબ. આપ બધા લઈ લો પણ મારી સાથે ચાલો.’

મને તે વખતે ખૂબ અભિમાન હતું. મેં પાંચની નોટ ફેંકી દીધી. કહ્યું :
‘તારા જેવા ભિખારીની દવા મારાથી નહીં થાય. હું તો એક વિઝિટના પચ્ચીસ રૂપિયા લઉં છું. એટલા પૈસા હોય તો કહે ને નહીં તો રસ્તો માપ.’
ગામડિયો કાલાવાલા કરવા લાગ્યો. મારા પગ પકડીને રડવા લાગ્યો. કહે : ‘વધારે પૈસા ક્યાંથી લાવું, સાહેબ ! અનાજ લાવવા આટલા રાખી મૂક્યા હતા તે આપું છું.’ ગામડિયે ઘણી વિનંતી કરી પણ મેં એની એકેય વાત ન સાંભળી તે ના જ સાંભળી.

આવું ચાલતું હતું એવામાં જ અંદરથી મારા બાપુજીએ મારા નામની બૂમ પાડી. હું અંદર ગયો. બાપુજીએ મને જોતાં જ પૂછ્યું : ‘બહાર કોણ રડે છે ?’
મેં કહ્યું : ‘એક ગામડિયો આવ્યો છે તે આ બધી ધમાલ કરે છે. જવાનું કહું છું પણ જતો નથી.’
બાપુજી કહે : ‘ગામડિયો શું કામ આવ્યો છે ?’
મેં કહ્યું : ‘એની પત્ની બીમાર છે એટલે મને તેડી જવા આવ્યો છે.’
બાપુજી કહે : ‘તો તું હજી અહીં કેમ ઊભો છે ? ગયો કેમ નથી ?’
મેં કહ્યું : ‘જાઉં કેવી રીતે ? દર્દીને જોવા જવાની મારી ફી પચ્ચીસ રૂપિયા છે અને એની પાસે તો પાંચ જ રૂપિયા છે. મેં એને કહી દીધું કે બીજા ડૉક્ટર પાસે જા. પણ માનતો નથી.’ હું આમ બોલતો હતો એવામાં જ બાપુજીનો હાથ ઊંચો થયો ને ફટાક કરતો એક તમાચો એમણે મારા ગાલ ઉપર ફટકારી દીધો. મારો ગાલ ચમચમી ઊઠ્યો. હું તો આભો બની ગાલ ઉપર હાથ મૂકીને બાપુજીની સામે ફાટી આંખે જોઈ રહ્યો.
બાપુજી લાલ-લાલ આંખો કરીને કહે : ‘નાલાયક પાજી ! આટલા માટે દુઃખ વેઠીને તને ભણાવ્યો હતો ? કોઈ બિચારાનો જીવ જતો હોય તે વખતે તું પૈસાનો લોભ છોડી શકતો નથી ? ડૉક્ટરનો ધંધો તો સેવાનો ધંધો છે. તું ભણીગણીને મોટો ડૉક્ટર થાય, ગરીબોની સેવા કરે એટલા માટે તો મેં ઘરબાર વેચીને તને ભણાવ્યો છે. આવા ગરીબોને તો તારે મફત દવા આપવી જોઈએ. ઉપરથી ફળફળાદિ લાવવાના પૈસા પણ આપવા જોઈએ, એને બદલે તું રાક્ષસ જેવો બની ગયો છે ?
મેં ડરતાં ડરતાં કહ્યું : ‘પણ બાપુજી…..’
બાપુજી કહે : ‘તારી એક વાત પણ મારે સાંભળવી નથી. મેં તને ભણાવવા માટે જેટલા પૈસા ખરચ્યા છે એ બધા મને આપી દે. હમણાં ને હમણાં મારા ઘરમાંથી નીકળી જા. નહીં તો બીજા ગાલ ઉપર બીજો તમાચો ફટકારી દઈશ !’
મેં કહ્યું : ‘બાપુજી, હું આ ગામડિયાની દવા કરવા જાઉં છું. ને હવે કોઈ ગરીબ પાસે પૈસા નહીં લઉં.’

બાપુજી રાજી થયા.
તે દિવસથી હું ગરીબોની સેવા કરતો રહું છું. કોઈ વાર મનમાં લોભ જાગે ત્યારે બાપુજીનો તમાચો યાદ આવી જાય છે. અને હાથ ગાલ તરફ વળે છે. બાપુજીના તમાચાએ મારી આંખો ખોલી નાખી છે. ડૉક્ટર સાહેબે વાત પૂરી કરી.

………………………………………………………………………………………………………………………………..

સાભાર : ગુર્જર બાળવાર્તાવૈભવ, નવનીત સેવકની શ્રેષ્ઠ બાળવાર્તાઓ (સંપાદકો – યશવંત મહેતા, શ્રદ્ધા ત્રિવેદી)

 

Author: Gurjar Upendra Read More...

Most Viewed Stories

Most Viewed Author