એ - Gujarati to Gujarati meaning, એ ગુજરાતી વ્યાખ્યા

Home » Gujarati to Gujarati Translation » એ

એ

વ્યાકરણ :

સર્વ○, વિ○

વ્યુત્પત્તિ :

અર્થ :

સામેના ‘આ’થી થોડા કે દૂરના પદાર્થને ચીંધી બતાવનારું દર્શક સર્વનામ, પેલો, ઓલ્યો. (૨) વાક્યમાં એક વાર કોઈ શબ્દ કે ક્રિયા પ્રયોજાયા પછી એનું પ્રતિનિધિપણું બતાવનારું સર્વનામ ખોટું છે એમ માની લેખનમાં અને સુરતી લાક્ષણિકતા પ્રમાણે સર્વત્ર ‘એ’ને બદલે ‘તે’ પ્રયોજવાનું કૃત્રિમ વલણ છે, જે અસ્વાભાવિક છે. એનાં રૂપાખ્યાનોમાં ‘થી’ અને ‘માં’ અનુગ તથા નામયોગી પૂર્વે ‘ના’ મધ્યગ ઉમેરવાનું વલણ છે; ‘એનાથી’ ‘એનામાં’ ‘એના વતી,એના વડે,એના માટે,એના વિશે’ વગેરે. એ રીતે સા.વિ.માં જૂ. ગુ. ના ‘ઇ’ પ્રત્યયને કારણે ‘એની સારુ’ ‘એની ખાતર’ ‘એની જોડે’ ‘એની સાથે’ ‘એની ઉપર’ ‘એની માથે’ વગેરે જેવો પણ પ્રયોગ છે. સામાન્ય રીતે બ.વ.માં ‘ઓ’ પ્રત્યય ‘એ’નાં બધાં રૂપોમાં પ્રયોજાય છે, ક્વચિત નથી પણ આવતો. બ.વ.ની એની ખાસ વિશિષ્ટતા ‘મ’ ના પ્રવેશની છે. ત્રી. વિ., બ.વ. ‘એમણે’. અનુગોવાળાં ‘એમનું’, પરંતુ બીજા અનુગો અને નામયોગીઓ પૂર્વ ‘એમના’ અંગ આવે છે. ‘એમનાથી’ ‘એમનામાં’ ‘એમના વડે, એમના વતી, એમના સારુ, એમના માટે, એમના વાસ્તે, એમના ખાતર,એમના કાજે,એમનાથકી, એમના વિશે, એમના ઉપર ‘ વગેરે. ધ્યાનમાં રાખવા જેવું એ છે કે માન આપવાના અર્થમાં અને સર્વસામાન્ય અર્થે માનવોને માટે આવતો હોય ત્યારે ‘મ’વાળાં રૂપ સ્વાભાવિક ભાષામાં પ્રયોજાય છે. આનો ખ્યાલ ન હોવાને કારણે પશુપક્ષીઓ, નાનાં જંતુઓ અને જડ પદાર્થોને માટે પણ ‘મ’વાળાં રૂપ પ્રયોજાતાં જોવા મળે છે. (૩) જૂની રૂઢિ છે ત્યાં હિંદુઓમાં પતિપત્ની એકબીજાને માટે આ સર્વનામનો ઉપયોગ કરે છે. ‘એણે’ ‘એને’ એનું’ ‘એમાં’ ‘એમ’ અંગ આ રૂપોમાં સ્વર મહાપ્રાણિત વિવૃત છેઃ ‘ઍઃણે’ ‘ઍઃને’ ‘ઍઃનું’ ‘ઍઃમાં’ ‘ઍઃમ’; એ ‘થી’ અને બીજા નામયોગીઓની પૂર્વે નથી થતું

Showing Results from :

ક્રમાંક	વ્યુત્પત્તિ	વ્યાકરણ	અર્થ
1		સર્વ○, વિ○	સામેના ‘આ’થી થોડા કે દૂરના પદાર્થને ચીંધી બતાવનારું દર્શક સર્વનામ, પેલો, ઓલ્યો. (૨) વાક્યમાં એક વાર કોઈ શબ્દ કે ક્રિયા પ્રયોજાયા પછી એનું પ્રતિનિધિપણું બતાવનારું સર્વનામ ખોટું છે એમ માની લેખનમાં અને સુરતી લાક્ષણિકતા પ્રમાણે સર્વત્ર ‘એ’ને બદલે ‘તે’ પ્રયોજવાનું કૃત્રિમ વલણ છે, જે અસ્વાભાવિક છે. એનાં રૂપાખ્યાનોમાં ‘થી’ અને ‘માં’ અનુગ તથા નામયોગી પૂર્વે ‘ના’ મધ્યગ ઉમેરવાનું વલણ છે; ‘એનાથી’ ‘એનામાં’ ‘એના વતી,એના વડે,એના માટે,એના વિશે’ વગેરે. એ રીતે સા.વિ.માં જૂ. ગુ. ના ‘ઇ’ પ્રત્યયને કારણે ‘એની સારુ’ ‘એની ખાતર’ ‘એની જોડે’ ‘એની સાથે’ ‘એની ઉપર’ ‘એની માથે’ વગેરે જેવો પણ પ્રયોગ છે. સામાન્ય રીતે બ.વ.માં ‘ઓ’ પ્રત્યય ‘એ’નાં બધાં રૂપોમાં પ્રયોજાય છે, ક્વચિત નથી પણ આવતો. બ.વ.ની એની ખાસ વિશિષ્ટતા ‘મ’ ના પ્રવેશની છે. ત્રી. વિ., બ.વ. ‘એમણે’. અનુગોવાળાં ‘એમનું’, પરંતુ બીજા અનુગો અને નામયોગીઓ પૂર્વ ‘એમના’ અંગ આવે છે. ‘એમનાથી’ ‘એમનામાં’ ‘એમના વડે, એમના વતી, એમના સારુ, એમના માટે, એમના વાસ્તે, એમના ખાતર,એમના કાજે,એમનાથકી, એમના વિશે, એમના ઉપર ‘ વગેરે. ધ્યાનમાં રાખવા જેવું એ છે કે માન આપવાના અર્થમાં અને સર્વસામાન્ય અર્થે માનવોને માટે આવતો હોય ત્યારે ‘મ’વાળાં રૂપ સ્વાભાવિક ભાષામાં પ્રયોજાય છે. આનો ખ્યાલ ન હોવાને કારણે પશુપક્ષીઓ, નાનાં જંતુઓ અને જડ પદાર્થોને માટે પણ ‘મ’વાળાં રૂપ પ્રયોજાતાં જોવા મળે છે. (૩) જૂની રૂઢિ છે ત્યાં હિંદુઓમાં પતિપત્ની એકબીજાને માટે આ સર્વનામનો ઉપયોગ કરે છે. ‘એણે’ ‘એને’ એનું’ ‘એમાં’ ‘એમ’ અંગ આ રૂપોમાં સ્વર મહાપ્રાણિત વિવૃત છેઃ ‘ઍઃણે’ ‘ઍઃને’ ‘ઍઃનું’ ‘ઍઃમાં’ ‘ઍઃમ’; એ ‘થી’ અને બીજા નામયોગીઓની પૂર્વે નથી થતું
2		ઉભ○	પણ, ય, બી. (આ ‘એ’ પૂર્વના શબ્દના અંગમાં એકાત્મક થઈ જાય છે: ‘રામે આવશે’, રામ પણ આવશે, રામેય આવશે)
3		પું○	ભારતીય આર્યવર્ણમાળાનો પ્રાચીન કંઠતાલુ સ્થાનનો દીર્ઘ સ્વરિત સ્વર. ગુ.માં એ ઉચ્ચારણની દૃષ્ટિએ સ્વરિત છતાં દીર્ઘ રહ્યો નથી. એ સ્વર અસ્વરિત દશામાં હ્રસ્વથી આગળ વધી લઘુપ્રયત્ન પણ બની રહે છે
4		કે○પ્ર○	અરે ઓ, હે, એલાએલી, અલ્યાઅલી
5			ત્રીજી ને સાતમી વિભક્તિનો પ્રત્યય.(રાજાએ હુકમ કર્યો; છાપરે ચડ્યો)

ક્રમાંક	વ્યુત્પત્તિ	વ્યાકરણ	અર્થ
1		પુંo	સંસ્કૃત કુટુંબની ગુજરાતી વર્ણમાળાનો આઠમો સ્વર

ક્રમાંક	વ્યુત્પત્તિ	વ્યાકરણ	અર્થ
1	[ સં. એષ:; અપ. એહુ; જૂ. ગુ. એહ-એઉ ]	पुं.	ગુજરાતી ભાષાના મૂળાક્ષરોમાંનો કંઠતાલુસ્થાની આઠમો દીર્ધ સ્વર અક્ષર; સંસ્કૃત કુટુંબની વર્ણમાળાનો અગિયારમો અક્ષર. આ સંધિ અક્ષર છે અને તે અ અને ઇ કે ઈ અથવા આ અને ઇ કે ઈ મળીને થાય છે. જેમકે, પરમ + ઈશ્વર = પરમેશ્વર. મહા + ઇન્દ્ર = મહેન્દ્ર. સંસ્કૃતમાં ઇ કે ઈનો ગુણ એ થાય છે. `એ` પછી કોઈ સ્વર આવે તો `એ`નો અય્ થાય છે. જેમકે, ને + અન = નયન. આગળ અ કે આ હોય અને પાછળ એ આવે તો તે બે મળીને ઐ થાય. જેમકે, એક + એક = એકૈક. આ સ્વર અક્ષરનું સંયુક્ત ચિહ્ન છે. તે ચિહ્ન માત્રા કહેવાય છે. માત્રા એટલે માપ. પહેલાં બધા સ્વરોનું સાધારણ નામ માત્રા હતું. પછીથી આ ચિહ્ને જ માત્રા શબ્દ લાગુ પડ્યો. પાલી લિપિમાં આનું ચિહ્ન અક્ષરને માથે ડાબી તરફ આડી સીધી લીટી છે. જેમકે, = (+).આ ઉપરથી બાળબોધ અને ગુજરાતીમાં એ માટે એ આવી માત્રા થઈ. સંસ્કૃતમાં એ અને ઓ સ્વરો અ, ઇ અને ઉની માફક લાંબા અને ટૂંકા ઉચ્ચારને માટે જુદાં રૂપને લખાતા નથી, પણ બંને ઉચ્ચારો માટે એક જ રૂપ ધરાવે છે. અઈ અઉ એ વિશ્લિષ્ટ સ્વરોના જોડકાનું એ અને ઓમાં રૂપાંતર થયું છે. આ અઈ-અઉવાળાં રૂપ બહુ લાંબા કાળ સુધી ટકી રહી છેક સંવત ૧૭૦૦ સુધી ચાલ્યાં આવ્યાં હતાં અને તે પછી પણ ઇ-ઉ એમ રૂપ લાંબો વખત સુધી રહ્યાં. સંવત ૧૭૫૦ પછી એ અને ઓ એ રૂપાંતર થયેલાં લાગે છે. મુખ્ય લઘુ સ્વર `અ` છે, ને તેને ઊભી લીટી એટલે પાન કરીને બતાવવાનો પિંગળમાં રિવાજ છે. આ પાન કે જે `એ`ની નિશાની છે, તેની ઉપર એક માત્રા કરવાથી આ એ થયો હશે. `એ`ની આ નિશાની ફક્ત વ્યાવહારિક ખત કાગળમાં વપરાતી હતી. તે વખતનાં કાવ્યોમાં તે બહુધા જોવામાં આવતી નથી. `એ`નો વિવૃતિ વિધાનથી ઍ થાય છે એટલે કે સ્વરના વિવૃતિ વિધાનથી એ બદલે ઍ થાય છે. એ અને ઓને મળતા પહોળા ઍ ઑ એ બે સ્વરો વિવૃતિ વિધાનથી નવા થાય છે. `એ` સ્વરના ઉચ્ચારની અસર ગળું અને શ્વાસનળીના ઉદ્ભવસ્થાન ઉપર થાય છે. તે ગુરદાને ઉત્તેજિત કરે છે. `એ-ઐ` સ્વરોનો વારંવાર ઉચ્ચાર કરવાથી મૂત્ર સંબંધીના રોગો દૂર થાય છે અને આ સ્વરોનો ઉચ્ચાર પેશાબ લાવનાર દવાની જેમ કાર્ય કરે છે. આ સ્વરોનો વધારે લાભ ગાનારાઓ, અધ્યાપકો અને વધારે વખત સુધી ભાષણ કરનારાઓને મળે છે. આ સ્વરોના ઉચ્ચારથી નળીઓની અંદરની લસદાર ઝિલ્લી સ્વસ્થ બને છે.
2		पुं.	દસ અબજ સૂચક સાંકેતિક શબ્દ.
3		पुं.	વિષ્ણુ.
4		पुं.	( શાક્ત ) શબ્દરૂપ જગતની યોનિ ए આદિ ત્રિકોણ હોવાથી શબ્દરૂપ જગતની યોનિ કહેવાય છે. દેવીરૂપે ધ્યાન: ગદા, હળ, ખડ્ગ, કમળ સહિત ચાર હાથ, હારનું ભૂષણ. તેનું સંકેત નામ કિરીટ કે રુદ્ર છે.
5	[ સં. એતદ્ ( પેલું ) ]	स.	તે; પેલું. રૂઢિપ્રયોગ ૧. એ કાંઈ પરમેસ્વર થઈ આવ્યો છે ? એ કાંઈ પરમેશ્વરનો દીકરો છે ? = તે જેટલું કહે તેટલું ખરૂં પડે સંભવ છે ? આ કહેવત જોશીને માટે વપરાય છે. ૨. એ કાંઈ પરમેશ્વર થઈ આવ્યો નથી = તેના મોઢામાંથી પડે તે બધુ શાસ્ત્ર નથી. ૩. એ કોની દીકરીનો દીકરો ? =તે કહે તેની કોણ દરકાર કરે છે ? ૪. એ તો ઊજળું એટલું દૂધ = એ તો માત્ર બહારનો દેખાવ છે, અંદર કાંઈ માલ જેવું નથી. ૫. એ તો ખરો નર છે = તે ખરેખરો માણસ છે; રગેરગે તેનામાં માણસાઈ છે. ૬. એ તો સદા યે રડતો જ છે = હમેશા બડબડે તેની દયા કોઈ ખાતું નથી. ૭. એ તો સિંહનું બચ્ચુ છે = તે મહા પરાક્રમી છે. ૮. એ તો સોનાનો પારણો ઝૂલેલો છે = તે ગર્ભશ્રીમંત છે. ૯. એના ટાંટિયા એના જ ગળામાં = લુહારની બેડી લુહારના હાથમાં; તેનું કર્યું તે પોતે ભોગવે. ૧૦. એની ગાંડે ભમરો છે = તે અપશુકનિયાળ કે કમનસીબ છે. ૧૧. એની લાકડી ને એનોજ બરડો = હું આ માણસને તેની જ તરવારથી મારી નાખું છું ૧૨. એનું ગાડું અટકવા આવ્યું છે = તે લાંબો વખત નભે એમ નથી. ૧૩. એનું ગાડું ઠીક ચાલે છે = તે પોતાનું કામ સારી રીતે ચલાવે છે. ૧૪. એને મન ગોળ અને ખોળ એક જ છે = તેને સારાનરસાની પરીક્ષા નથી. ૧૫. એમનાથી કાંઈ શુક્રવાર વળવાનો નથી = એનાથી કાંઈ લાભ થાય તેમ નથી.
6	[ સં. એષ: ]	स.	પાસેનાને માટે વપરાતો એક શબ્દ; આ . પાસેનાને એ અને છેક જ પાસેનાને માટે આ વપરાય છે. વળી ઉપર જણાવેલું દેખાડવાને એ અને નીચે આવવાનું દેખાડવાને માટે આ વપરાય છે.
7		स.	વર અથવા વહુની સંજ્ઞા. હિંદુ સ્ત્રી પોતાના પતિનું અને પતિ સ્ત્રીનું નામ બોલતાં નથી, તેથી એકબીજાને માટે `એ` શબ્દ વાપરે છે.
8		वि.	આ.
9		वि.	આગળનું.
10		वि.	પેલું; તે. રૂઢિપ્રયોગ ૧. એ તલમાં તેલ નથી = એનાથી કાંઈ લાભ થવાની આશા રાખવી નકામી છે. ૨. એ દેવ દોહ્યલા છે = એની પાસે કામ કઢાવવું સહેલું નથી. ૩. એ પાણીએ કાંઈ મગ ચડવાના નથી = તે કામ કરવાને અશક્તિમાન છે. ૪. એ ભગવાન એના એ = એજ બાબત ફરીથી; ફરીફરીને તેનું તે જ. ૫. એ સંઘ કાશીએ નહિ પહોંચે = તે કામ પૂરૂં થવા સંભવ નથી; કામ સંતોષકારક થાય એમ જણાતું નથી.
11		पुं.	અરે, ઓ, આ, હે, હો વગેરે સૂચક ઉદ્ગાર.
12		अ.	આ પ્રમાણે.
13		अ.	ઇર્ષ્યા બતાવવા વપરાતો એક અવ્યય.
14		अ.	કોઈને સાદ કરતી વખતે વપરાતો એક અવ્યય.
15		अ.	તિરસ્કાર બતાવવા વપરાતો એક અવ્યય.
16	[ સં. એન ]	अ.	ત્રીજી વિભક્તિનો પ્રત્યય. સંસ્કૃતમાં તૃતીયા એકવચનનો પ્રત્યય એન છે, એમાંથી `ન` લોપાઈ ગુજરાતીમાં એ થયો છે. મરાઠીમાં અનુનાસિકને લીધે આગલા સ્વર ઉપર અનુસ્વાર થઈ એં થયો છે.
17		अ.	દયા બતાવવા વપરાતો એક અવ્યય.
18		अ.	`પણ` એવો અર્થ બતાવતો એક પ્રત્યય. જેમકે, હુંએ = હું પણ. આ અનુગામી પ્રત્યય છે અને નામની પછવાડે તેનાં વ્યંજન સાથે `એ`ની સંધિ કરીને આ ઉપયોગ થાય છે. જેમકે, મગને આવશે = મગન પણ આવશે.
19		अ.	યાદ લાવવા માટે વપરાતો એક અવ્યય.
20		अ.	વળી; પણ.
21		अ.	સંબોધન માટે વપરાતો એક માનવાચક શબ્દ.
22		अ.	સાતમી વિભક્તિનો પ્રત્યય. સંસ્કૃતમાં સાતમી વિભક્તિનો પ્રત્યય ઇ છે તે ઉપરથી આ પ્રત્યય થયો છે. જૂની ગુજરાતીમાં આવે પ્રસંગ ઇ વપરાતો. જેમકે, ઠામિ, વનિ, મનિ, કારણિ, પગિ.

Support Us

Download APPS

Other Results :

Interactive Games

Play

Quick Quiz

મગજને કસરત કરાવતી અને જોડકાં જોડો પદ્ધતિ દ્વારા શબ્દ અને અર્થ કે સમાનાર્થીને જોડતી એક રસપ્રદ રમત એટલે ક્વિક ક્વિઝ.

Play

Word Match

મગજને કસરત કરાવતી, યાદશક્તિ વધારતી તથા રમત રમતમાં વિરુદ્ધાર્થી કે પર્યાપવાચી શબ્દો શીખવતી રમત એટલે વર્ડ મેચમાં. આ રમતમાં 20 બ્લોક પાછળ 20 શબ્દો છુપાયેલા હશે.

Play

Jumble Fumble

કહેવતના આડા અવળાં ગોઠવાયેલા શબ્દોને યોગ્ય ક્રમમાં ગોઠવી સાચી કહેવત અને તેનો અર્થ જણાવતી રમત એટલે જંબલ ફંબલ

Latest Ebook

બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ – ભાગ 5

દુનિયાનો એક માત્ર ‘ભીખ્ખુસંઘ’ કેવી રીતે એકસૂત્રતાને તાંતણે બંધાઈને કાળના પ્રવાહમાં અડીખમ ઊભો છે તેની અત્યંત સરળ શૈલીમાં તથાગત બુદ્ધે કરેલી દેશના સમાવતો મૂલ્યવાન ગ્રંથ એટલે બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ.

બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ – ભાગ 4

ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર લિખિત માનવતાના દસ્તાવેજસમા ‘બુદ્ધ અને તેમનો ધમ્મ’ ગ્રંથનો ‘ઇ.ધમ્મગ્રંથ-4’માં બુદ્ધના ઉપદેશનું સૌથી મૂલ્યવાન વૈચારિક ધન સંગોપાયેલું છે તેનું આચમન કરીને ધમ્મના માર્ગે આગળ વધવા સૌને પ્રેરણા મળશે.

અંક અને આસન સંકેત

માનવને સર્જનહારે બુદ્ધિની અણમોલ ભેટ આપી છે. બુદ્ધિ વિચારી શકે છે. વિચારશીલતાને કારણે માનવી દરેક કૃતિમાં આગવી વિશેષતા જૂએ છે.તેથી એ વિશેષતાનું અન્વેષણ કરવાનું તેને આવશ્યક લાગે છે. સાતત્ય પૂર્વક વિચાર કરનાર ચિંતન કરવા પ્રેરાય. બાળપણનો સહજ શરમાળ અને સંકોચશીલ સ્વભાવ અધ્યયન કરતાં કરતાં થોડો નિર્ભય બન્યો. સ્નાતક કક્ષાએ અધ્યાપકોના પ્રભાવથી ચિંતન કરવાની ટેવ પડી. […]

Recent Blog

કારતક માસના તહેવારો (Festival of Kartik)

હિન્દુ ધર્મમાં મોટાભાગના તહેવારો (festival) સાથે કોઈને કોઈ કથા સંકળાયેલી જોવા મળે છે અને તે કારણે તહેવારનું ધાર્મિક મહત્ત્વ વધી જાય છે. For example, હાલમાં જ પ્રકાશનો તહેવાર દિવાળી(diwali)ની ઉજવણી થઈ. પરંતુ અષાઢ મહિનામાં આવતી દેવપોઢી અગિયારસથી લઈને કારતિક સુદ અગિયારસના રોજ આવતી દેવ ઊઠી અગિયારસ વચ્ચે મોટેભાગે યજ્ઞોપવીત સંસ્કાર, લગ્ન, દીક્ષાગ્રહણ, યજ્ઞ, ગૃહપ્રવેશ જેવા […]

Maitri shah

October 27 2025

માતૃભાષા અને રતિલાલ ચંદરયા (Ratilal Chandaria)

શીખવ્યા વગર જ જે આવડી જાય તે માતૃભાષા. કોઈપણ બાળક જન્મે અને થોડું ઘણું બોલવાનું શીખે ત્યારે એના મોંમાથી પહેલો શબ્દ નીકળે એ હોય છે મા અથવા મમ એટલે કે ખાવાનું. વળી આપણે બાળકને સૂવડાવવા માટે જે ગીત કે હાલરડાં ગાઈએ છીએ તે પણ આપણે ગુજરાતીમાં જ ગાઈએ છીએ અંગ્રેજી ગીતો નથી ગાતા. આમ બાળકને […]

Maitri shah

February 20 2024

ઓગણીસ કલ્યાણકો ધરાવતી પાંચ તીર્થંકરોની પરમ પાવન જન્મભૂમિ – અયોધ્યા (Ayodhya)

હિંદુ ધર્મ અને જૈન ધર્મનાં તાણાવાણા એકબીજા સાથે પ્રગાઢ રીતે સંકળાયેલા છે. રામજન્મભૂમિ (Ram Mandir) તરીકે અયોધ્યા (ayodhya) નગરી મહાતીર્થનું ગૌરવ પામી છે, તો એ જ રીતે જૈન ધર્મના ચોવીસ તીર્થંકરોમાંથી પાંચ-પાંચ તીર્થંકરોનો જન્મ આ અયોધ્યાની પાવન ભૂમિ પર થયો છે. જૈન ધર્મમાં ચોવીસ તીર્થંકરોમાંથી પાંચ-પાંચ તીર્થંકરોનાં કલ્યાણકો અહીં આવ્યાં છે. દરેક તીર્થંકરના જીવનની ચ્યવન(માતાના […]