ગધેડો (2) (સં.) રાવણનો ભાઈ (3) વિo ઠોઠ; મૂર્ખ (4) (રવo) ખોખરું

એ નામની વનસ્પતિ; ધમાસો.

( પુરાણ ) એ નામનો એક રાક્ષસ. તે વિશ્રવા ઋષિનો પુત્ર હતો. તેની માતા રાકા રાક્ષસી હતી. ખર રાવણને ઓરમાન ભાઈ હતો. પૂર્વજન્મે એ યાજ્ઞવલ્ક્યનો પુત્ર ચંદ્રકાંત હતો અને ધનુવિદ્યામાં નિપુણ હતો. રાવણે એને શૂર્પણખાની સાથે જનસ્થાનની રક્ષા માટે ત્યાં રહેવાની આજ્ઞા કરી હતી. દંડકારણ્યમાં વસતા મુનિઓને અનેક પ્રકારે પીડા કરી તે તેમને ખાઈ પણ જતો. એનો ઉપદ્રવ છેક ચિત્રકૂટ પર્વત પર્યંત હોવાની રામચંદ્રજીને ખબર હતી. રામચંદ્રજી જનસ્થાનમાં લક્ષ્મણ અને સીતાની સાથે પંચવટીમાં રહેતા હતા. તે વખતે એક સમયે શૂર્પણખા રામચંદ્રજી પાસે આવી અને તમે મને વરો એમ માગણી કરી. તે ઉપરથી તેમણે લક્ષ્મણદ્વારા તેની ફજેતી કરાવી હતી. જ્યારે ખરની પાસે આવી આ હકીકત કહી વિહ્વળ થઈ તે રડવા લાગી, ત્યારે ખરે રામચંદ્રજીના નાશને માટે ચૌદ હજાર રાક્ષસો મોકલ્યા. રામચંદ્રજીએ સઘળાંનો તત્કાળ નાશ કર્યો. પછી ખર પોતે દૂષણ નામના પોતાના સેનાધિપતિ સાથે એક જબરૂં લશ્કર લઈ નીકળ્યો, પણ અંતે રામચંદ્રજીએ તેનો નાશ કર્યો.

એક ચતુષ્કોણ વેદી. તેના ઉપર યજ્ઞપાત્ર રાખવામાં આવે છે.

( પિંગળ ) એક વિષમજાતિ માત્રામેળ છંદ. તે ષટ્પદી છપ્પય છંદનો એક ભેદ છે. તેમાં ૫૦ લઘુ અને ૫૧ ગુરુ મળી ૧૫૨ માત્રા હોય છે.

કાગડો.

કામદેવ.

ખબરઅંતર.

ખરબચડો પદાર્થ.

ખરાર; વરસાદ અટકી જવો તે.

ગધેડો; ગર્દભ; રાસભ.

તીક્ષ્ણ સ્પર્શ; કઠોર સ્પર્શ.

પ્રભવથી ૨૫મો સંવત્સર. આ સંવત્સરમાં બહુ ઉપદ્રવ થવાનું મનાય છે.

( પુરાણ ) પ્રલંબાસૂરનું એક નામ; લંબાસુરનો ભાઈ એક અસુર.

બગલો.

મોહ.

રાવણ પક્ષનો એક રાક્ષસ.

રાહુનું બીજું નામ.

રીંગણીનો છોડ.

( જ્યોતિષ ) વિષુવાંશ ૧૩૦ અને ઉત્તરક્રાંતિ ૨૨માં આવેલો પાંચમા મહત્ત્વનો તારો.

વિષ્ણુ.

સૂર્યનો એક પાર્શ્વચર.

છૈયાં. તે છાજવાના કામમાં આવે છે.

શિલાપાષાણરૂપી કઠણ પૃથ્વી.

અઢાર માંહેનું એક મુખ્ય ધન.

એક જાતનું ઘર. તેની પશ્ચિમ દિશાએ એક ઓસરી હોય છે.

ખડ; સૂકું ઘાસ.

તલનું તેલ.

વાજિંત્રમાંના ત્રણ માંહેનું ઘાટો અવાજ કરે તે સપ્તક.

અમાંગલિક; હાનિકર.

કઠોર; કર્કશ.

કડક.

ખોખરૂં; ખોખરા સાદવાળું.

ગરમ; ઉષ્ણ; ઊનું.

ઘટ્ટ.

ઘાતકી; દુષ્ટ.

ઘીચ.

ટૂંકું; ઠીંગણું.

તીક્ષ્ણ ધારવાળું; તીવ્ર; તીક્ષ્ણ.

તીખું.

નાશવંત; અસ્થાયી.

મૂર્ખ; ઠોઠ.

વ્યવહારમાં ચતુર.

સત્યપ્રતિજ્ઞાવાળું.

એક ફારસી પ્રત્યય. તે ઉપસર્ગનું કામ કરે છે ત્યારે તેનો અર્થ `મોટો` એમ થાય છે. જેમકે, ખરશીદ, ખરગોશ, ખરબુજા.

શબ્દને અંતે લગાડાતો ક્રિયા કરનાર સૂચવતો પ્રત્યય. જેમકે, પાનખર.