ઉત્પન્ન કરનાર; પેદા કરનાર (પ્રાયઃ સમાસને અંતે) (2) પુંo બાપ (3) (સં.) સીતાના પિતાનું નામ

આયુર્વેદનો એ નામનો એક આચાર્ય.

એ નામનો એક ઋષિ.

એક જાતનું ઝાડ.

નવા દેહને ઉત્પન્ન કરનાર અણુ.

પરમેશ્વર.

પાલક; પાળનાર.

પિતા; બાપ; તાત.

પોતાની ગતિથી બીજા પરિમાણને ઉત્પન્ન કરે એવું પરિમાણ. જેમકે, બિંદુ પોતાની ગતિથી લીટીને ઉત્પન્ન કરે છે, તેથી બિંદુ લીટીનો જનક અથવા જનિકા કહેવાય છે.

રામાયણના મુખ્ય નાયક રામચંદ્રનો સસરો; સીતાનો પિતા અને વિદેહ અથવા મિથિલાનો તે વખતનો પ્રખ્યાત તત્ત્વજ્ઞાની રાજા. બ્રહ્મવિદ્યાના ઉત્તેજક અને યોગીશ્વર યાજ્ઞવલ્ક્યનો તે શિષ્ય હતો. તેને સીતા સિવાય બીજું છોકરૂં નહોતું. અયોધ્યાના રાજા રામચંદ્ર સાથે સીતાને તેમણે સ્વયંવર કરીને પરણાવ્યાં હતાં. રામ રાવણને મારીને સીતાને લઈ વનવાસ પૂરો કરીને અયોધ્યા આવ્યા. ત્યાર પછી લોકનિંદાને લીધે રામે ગર્ભવતી સીતાનો ત્યાગ કર્યો. આથી જનક રાજાને રાજ્ય અને સંસાર અત્યંત અપ્રિય થઇ પડ્યાં. પછી તેમણે તપોવનમાં જઇને તત્ત્વાન્વેષણમાં વાસ પૂરો કર્યો.

વાજીકરણના ત્રણ માંહેનો એક પ્રકાર.

વિદેહ વંશના પ્રત્યેક રાજાનું સામાન્ય નામ. એનું કારણ એમ છે કે એ મૂળ પુરુષ કેવળ પિતાના જ દેહથી નિર્માણ થયો હતો. વૈવસ્વત મનુના મોટા પુત્ર ઈક્ષ્વાકુના સો પુત્ર માંહેના બીજા પુત્ર નિમિ રાજાને વસિષ્ઠનો શાપ હતો. એનો દેહ પડી ગયા પછી બ્રાહ્મણોએ એના દેહનું મંથન કર્યું અને તેમાંથી એક પુરુષ નિર્માણ કર્યો. એનું નામ મિથિનામા જનક. ત્યાર પછીના દરેકને આ નામ લાગુ પડ્યું. સીતાજી આ કુળમાં થયેલ સીલધ્વજની પુત્રી હતી. સીતાના પિતા જનક તેની પછી વીસમા રાજા થયા. તેને કોઈ ઉત્પન્ન કરનાર નહિ હોવાથી જનક અથવા વિદેહ કહેવાયા. એના વંશના સર્વ જનક અથવા વિદેહ વંશ જ કહેવાય છે.

વીજળી ઉત્પન્ન કરનાર યંત્ર.

સંબરાસુરનો એ નામનો ચોથો પુત્ર.

સૂર્યનાં એકસો આઠ માંહેનું એક નામ.

કારણ.

ઉત્પન્ન કરનાર; પેદા કરનાર.