હુકમ (2) સંતાન વગરની સ્ત્રીએ દિયર કે પાસેના સગા સાથે સંતાન માટે શાસ્ત્રોક્ત રીતે સંબંધ કરવો તે (3) પ્રયોગ; ઉપયોગ (4) નિયુક્ત કર્તવ્ય

અમલ; અધિકાર.

અવધારણ.

આજ્ઞા; હુકમ.

ઉપયોગ; પ્રયોગ.

કામધંધો; વ્યાપાર.

કામે લગાડવું તે.

ક્રિયા.

ક્ષેત્ર; ભૂમિ.

ગામ.

જોડવું તે.

દેરવટું; પોતાનો પતિ મરણ પામ્યા પછી વિધવાએ પોતાના દિયરનું ઘર માંડવું તે.

નિમણૂક.

નિયમ.

નિયુક્ત કર્તવ્ય.

નિર્ધારણ.

નિશ્ચય.

પ્રયત્ન.

પ્રેરણા; પ્રવૃત્તિ કરાવવી તે.

યોજના.

સંતાન વગરની વિધવાએ દિયર કે પાસેના સગા સાથે સંતાન માટે શાસ્ત્રોક્ત રીતે સંબંધ કરવો તે; સંબંધ; નિયોજન; આપધ્ધર્મ વખતે કરેલ સંભોગ. પ્રાચીન સમયમાં કોઈ સ્ત્રીનો પતિ ન હોય અથવા તેને પોતાના પતિથી સંતાન ન થાય તો તે સ્ત્રી પોતાના દીયરથી અથવા પોતાના પતિના ગોત્રજ કોઈ પુરુષથી સંતાન ઉત્પન્ન કરાવતી હતી. અથવા વિવાહિત સ્ત્રીપુરુષને સંતાન થતા પહેલાં વૈધવ્ય અને વિધુર દશા પ્રાપ્ત થઈ હોય તો તથા તેમને આપત્કાલમાં સંતાનોત્પત્તિની આવશ્યકતા હોય તો વિધવા સ્ત્રીને બીજા પુરુષ સાથે અને વિધુર પુરુષને વિધવા સાથે નિયોગ કરવાની આજ્ઞા છે. વિધવા સ્ત્રીએ સંતાનોત્પત્તિને માટે વિધુર પુરુષ સાથે જ નિયોગ કરવો, પરંતુ કુંવારા સાથે નહિ કરવો જોઈએ, તેમ જ વિધુર પુરુષે પણ કુમારિકા સાથે લગ્ન નહિ કરતાં વિધવા સ્ત્રી સાથે જ નિયોગ કરી સંતાનોત્પત્તિ કરી લેવી જોઈએ. કલિયુગમાં નિયોગનો નિષેધ કરેલો છે. આવી રીતથી ઉત્પન્ન થયેલા પુત્રને ક્ષેત્રજ કહે છે.

સંયમ; ત્યાગ.

સૂત્રની વ્યાખ્યા; અનુયોગ.

હવાલો; સોંપેલું કામ; અખત્યાર.