ઘેટો (2) રાશિચક્રમાંની પહેલી રાશિ

( પુરાણ ) એ નામના એક બ્રહ્મર્ષિ.

ચક્રમર્દ; કુવાડિયાનો છોડ.

ઘેટો; મેંઢો; ઉરણ; મેષ; વૃષ્ણિ; ઉરભ્ર.

બકરો.

ભીંડો; એક જાતની શાકમાં વપરાતી વનસ્પતિ.

સૂર્યનું મેઘરાશિમાં રહેવાથી મનાતું એક લગ્ન.

( જ્યોતિષ ) બાર માંહેની પહેલી રાશિ, અશ્વિની, ભરણી અને કૃત્તિકા નક્ષત્રનો પા ભાગ મેષ રાશિમાં આવે છે. આ ત્રણે નક્ષત્રોનો આકાર ઘોડાના મોઢા જેવો કલ્પવામાં આવેલ છે. ભરણીના ત્રણ બારીક તારા ત્રિકોણ આકારે છે. આ ત્રિકોણ અશ્વિની તથા કૃત્તિકાના તારકોની વચ્ચે જરા ઉત્તર દિશામાં છે. આ નક્ષત્રોના તારા આશ્વિન માસમાં પૂર્વ દિશામાં ઊગે છે. ડિસેમ્બર માસમાં રાતે નવ વાગ્યે બરાબર માથા ઉપર આવે છે. ગ્રીક પુરાણમાં મેષ સંબંધી એવી વાર્તા છે કે દેવ મરક્યુરિના હુકમથી મેષ કે જેને સોનેરી રૂવાંટીવાળા ઘેટાંની ઉપમા આપી છે, તે પોતાની પીઠ ઉપર ફીક્ષસસ અને હેલે નામની કુમારિકાઓને બેસાડી જમીન તથા દરિયા માર્ગે કાળા સમુદ્રના પૂર્વ કિનારે કોલચીસ સુધી ઊડ્યો. હેલે રસ્તામાં દરિયામાં પડી ડૂબી ગઈ. ફ્રીક્ષસસ કોલચીસ પહોંચી. તેણે ઘેટાની સોનેરી રૂંવાટી ઉતારી ત્યાંના રાજાને ભેટ કરી, જેથી મેષને મરક્યુરિએ આકાશમાં સ્થાન આપ્યું. યહૂદી લોકો મિસરવાસીઓની ઘૂંસરીમાંથી છૂટા થયા ત્યારે સૂર્ય મેષ રાશિમાં હતો. તેથી યહૂદી લોકોનો આરંભ માસ નિસાત એટલે મેષથી જ શરૂ થયો છે. આ રાશિમાં જન્મનારનું નામ અ, લ, ઈ અક્ષરથી શરૂ થાય છે. અંગ્રેજીમાં તેને રેંમ અને લેટિનમાં એરિસ કહે છે. તેમાં ૪૨ તારા છે. આ મેષ પોતાના ત્રણ પગ પેટ નીચે દાબી તે ઉપર બેઠો છે, ચોથો પણ આગળ લંબાવ્યો છે અને માથું વાળી પાછળ જુએ છે. આ રાશિમાં સૂર્યનો સંક્રમણારંભ તા. ૨૫મી માર્ચે થાય છે. તે વખતે મધુ નામે સૌર માસ હોય છે. આ રાશિનો રંગ રાતો હોય છે. મેષ, વૃષભ અને મિથુન એ ત્રણે રાશિ સૂચવે છે કે ઢોર આ ઋતુમાં બચ્ચાંને જન્મ આપે છે.