ઉપર ચારે હાથ હોવા = પૂરેપૂરી મહેરબાની હોવી.

૧. હાથ જીભ કઢાવવી = તોબા પોકરાવવા; કાયર કરી મૂકવું; હેરાન હેરાન કરી મૂકવું.
૨. હાથ જીભ કાઢવી = તોબા પોકારવી; કાયર થઈ જવું; હેરાન હેરાન થઈ જવું.

૧. હાથ આપવો = (૧) ગંજીફાની રમતમાં દાવ જવા દેવો. (૨) પરણવું. (૩) મદદ કરવી; સાથમાં જોડાવું.
૨. હાથ કરવો = (૧) ગાનારીને હાથોહાથ પૈસા આપવા. (૨) ઘા કરવો. (૩) પત્તાંની રમતમાં દાવ જીતવો.

૧. એક હાથે તાલી ન પડે = બીજાની મદદની જરૂર હોવી.
૨. હાથ અડકાવવો-અડાડવો = (૧) કામ કરવા લાગવું; મદદ કરવી. (૨) હાથથી સ્પર્શ કરવો.
૩. હાથ આવવું = (૧) કબજામં આવવું; (૨) જડવું; પ્રાપ્ત થવું. (૩) પકડાવું. (૪) માલૂમ પડવું.
૪. હાથ આવેલી તક ખોવી = યોગ્ય સમય ગુમાવવો.
૫. હાથ આવ્યું તે જ ખરું = કબજો બળવાન હોવો.
૬. હાથ ઊગામવો-ઊંચકવો = હાથ વડે મારવાને તૈયાર થવું.
૭. હાથ ઉઠાવવો = સલામ કરવી.
૮. હાથ ઉઠાવી લેવો = (૧) કબજો કે અધિકાર છોડી દેવો. (૨) મારવા ઊઠવું; હાથ ઉગામવો.
૯. હાથ ઉપાડવો = (૧) માર મારવાનું ફરમાન કરવું. (૨) મારવાને યુક્ત થવું. (૩) મારવું.
૧૦. હાથ ઊંચા કરવા = પ્રતિજ્ઞા ઉપર બોલવું.
૧૧. હાથ એઠા કરવા = કોઇને ત્યાં જમવું.
૧૨. હાથ ઓડવો = માગવાને માટે હાથ લાંબો કરવો; યાચના કરવી; માગવું; કોઇની પાસે કંઈ લેવા માટે ગરજ બતાવવી.
૧૩. હાથ ઓળવો = (૧) લોભ કરવો. (૨) શરમાવું. (૩) હાથ પાછો ખેંચવો.
૧૪. હાથ કરડવા = કોઈ પણ સ્વાદિષ્ટ વસ્તુનો સ્વાદ મોઢામાં રહી જવો.
૧૫. હાથ કરી લેવો = હાથથી માર મારી લેવો.
૧૬. હાથ કલમ કરવા = (૧) કાંડાં કાપી આપવાં. (૨) હાથમાં બેડી ઘાલવી.
૧૭. હાથ કાઢવો = ઉદારતા બતાવવી.
૧૮. હાથ કાપી આપવો = (૧) લિખિત કબૂલાત આપવી. (૨) સહી કરી આપવી. (૩) હાથના કટકા કરવા.
૧૯. હાથ કાળા કરવા = (૧) એબ લાગવી. (૨) કલંકિત કામમાં ભળવું. (૩) ખરાબ કામ કરવું. (૪) લાંચ લેવી.
૨૦. હાથ કંકણ ને આરસી ખોળવી = પ્રત્યક્ષ કે વિખ્યાત વસ્તુને ઓળખવા નીકળવું.
૨૧. હાથ ખંખેરવા = (૧) આશા છોડી ફારેગ થવું. (૨) ઉપાયો અજમાવી ચૂકવા.
૨૨. હાથ ખાજવવો = કોઇને મારવા માટે હાથમાં સળવળાટ થવો.
૨૩. હાથ ખેંચવો-પાછો ખેંચવો = લોભ કરવો.
૨૪. હાથ ખેંચી પકડવો = કરકસર કરવી; સંભાળી વિચારીને ખર્ચવું.
૨૫. હાથ ઘસવા = (૧) પસ્તાવો કરવો; બળાપો કરવો; પશ્ચાત્તાપ કરવો. (૨) હારી જવું; થાકી જવું.
૨૬. હાથ ઘાલવો = વચ્ચે પડવું; માથું મારવું; દરમિયાનગીરી કરવી; સામેલ થવું.
૨૭. હાથ ચડવું = (૧) કામ આવડવું. (૨) ભેટો થવો; સામનો થવો.
૨૮. હાથ ચલાવવો = (૧) ઝડપથી કામ કરવું. (૨) ઝપાટાબંધ ખાવા મંડવું. (૩) માર મારવાની તજવીજ કરવી. (૪) લખાણમાં સુધારોવધારો કરવો.
૨૯. હાથ ચલાવ્યા વગર કોળિયો મોંમાં ન પેસે = પુરુષાર્થ વગર પ્રારબ્ધ લૂલું છે.
૩૦. હાથ ચળવળવા = હાથ વડે મારવાની ચળ થવી.
૩૧. હાથ ચાટવો = (૧) પશ્ચાત્તાપ કરવો. (૨) ભુખાળવા થવું. (૩) લાલચુ થવું. (૪) લાલસા થવી. (૫) વલખાં મારવાં; ફાંફાં મારવાં.
૩૨. હાથ ચાટયે કંઈ પેટ ભરાય ? = કોઇ વસ્તુ માટે વલખાં મારવાથી કાંઇ તે વસ્તુ પ્રાપ્ત થતી નથી.
૩૩. હાથ ચાલવો = (૧) કામમાં ઝપાટો થવો. (૨) હાથ વડે કામ થવું. (૩) હાથ વડે મારવું.
૩૪. હાથ ચોખ્ખો ન હોવો = (૧) અટકાવવાળું હોવું; સ્ત્રીનું રજસ્વલા હોવું. (૨) ચોરી કરવાની ટેવ હોવી.
૩૫. હાથ ચોખ્ખો હોવો = પ્રામાણિક કે નિષ્કલંકિત હોવું; વિશ્વાસુ હોવું.
૩૬. હાથ પોરવો = હાથ પાછો લેવો.
૩૭. હાથ ચોળવો = ગુમાવ્યા પછી બળાપો કરવો.
૩૮. હાથ છૂટી બલા થઈ જવી = વગર વિચાર્યે કે ક્રોધમાં ઘા કરવો કે મારવું.
૩૯. હાથ છૂટો હોવો = (૧) ઉદાર હોવું. (૨) ખરચાળ હોવું. (૩) મારવાની ટેવ હોવી.
૪૦. હાથ જવા = ટેકો જવો; હિંમત હારી જવી.
૪૧. હાથ જૂઠો થઈ જવો = હાથ નકામો થઈ પડવો.
૪૨. હાથ જોડવા = (૧) થાકી જવું; કંટાળી જવું; હારી જવું. (૨) નમવું; પગે લાગવું. (૩) માફી માગવી. (૪) વિનતિ કરવી; આજીજી કરવી.
૪૩. હાથ જોવો = સામર્થ્યનો પરચો જોવો. (૨) હસ્તરેખા જોઈ ભવિષ્ય ભાખવું.
૪૪. હાથ ઝાલવો = (૧) પત્ની તરીકે સ્વીકારવું; પરણવું. (૨) મદદ કરવી; આશ્રય આપવો. (૩) રોકવું; અટકાવવું. (૪) હાથ પકડવો.
૪૫. હાથ ટાઢા કરવા = (૧) દાન આપી સંતોષ પામવો. (૨) સુખનો લહાવો લેવો.
૪૬. હાથ ઠરવો = ટેવાવું; સારો અનુભવ થવો.
૪૭. હાથ ઠારવા = (૧) તૃપ્તિ અનુભવવી. (૨) ધાર્યા પ્રમાણે માર મારવો. (૩) મરજી મુજબ કોઇ ને આપી દેવું.
૪૮. હાથ ઠોકવો = હાથ ઠોકીને સાટું નક્કી કરવું.
૪૯. હાથ તરછોડવો = ના પાડવી.
૫૦. હાથ તાળી આપવી-દઈ જવું = સામા પક્ષને કહીને, ચેતવીને કે જાહેર કરીને નાસી જવું; છેતરવું.
૫૧. હાથ થવો = ઉગામીને મારવાની તજવીજ થવી.
૫૨. હાથ દાઝવા = કડવો અનુભવ થવો.
૫૩. હાથ દાબમાં આવવો = (૧) ઉપકાર તળે આવવું. (૨) સપડાવું; સંકડામણમાં આવવું.
૫૪. હાથ દાબવો-ચાંપવો = (૧) ચૂપ રાખવું; વારવું. (૨) લાંચ આપવી. (૩) સંકેત કરવો; છૂપો ઇશારો કરવો.
૫૫. હાથ દીધે હંગામણ ન રહે = (૧) કુદરતી હાજત રોકી શકાતી નથી. (૨) થવાનું હોય તે થાય જ કરે છે.
૫૬. હાથ દેખાડવો-બતાવવો = (૧) આવડત બતાવવી. (૨) ખો ભુલાવે તેવી શિક્ષા કરવી. (૩) તાકાતનો પરચો આપવો. (૪) ભવિષ્ય જોવડાવવા હાથ ધરવો. (૫) સંજ્ઞા કરવી.
૫૭. હાથ દેવો = (૧) ચોપડવું; હાથ મારવો. (૨) ટેકો આપવો. (૩) રોકવું; અટકાવવું.
૫૮. હાથ ધરવો = માગવું.
૫૯. હાથ ધોઈ નાખવા = (૧) આડો આંક વાળવો. (૨) આશા મૂકવી. (૩) કામ હાથમાંથી છોડી દેવું. (૪) ખતમ કરવું. (૫) જવાબદારી છોડી દેવી. (૬) દેવાળું કાઢવું. (૭) ફારગ થઈ જવું. (૮) હિંમત હારી જવી.
૬૦. હાથ ધોરાવવી નાખવા = આશા છોડાવી દેવી.
૬૧. હાથ ધોવો = સંબંધ છોડવો.
૬૨. હાથ નાખવો = (૧) કોઈ બાબતમાં વચ્ચે પડવું. (૨) છાતી ફૂટવી. (૩) લૂટવું; ઝડપ મારવી. જેમકે, આબરૂ ઉપર હાથ નાખવો.
૬૩. હાથ નાપાક હોવા = સ્ત્રીનું રજસ્વલા હોવું; અટકાવવાળું હોવું.
૬૪. હાથ નીચા પડવા = (૧) નિરાશ થવું; નાસીપાસ થવું. (૨) નિષ્ફળ જવું.
૬૫. હાથ પછાડવા = ગુસ્સા કે કંટાળાથી પશ્ચાત્તાપ કે શોક કરવો; નિરાશાનો કઢાપો કરવો.
૬૬. હાથ પડવું = (૧) અચાનક મળી જવું. (૨) પકડાઈ જવું. (૩) હાથમાં આવે તો ખૂબ માર મારવો.
૬૭. હાથ પર લેવું = (૧) જાતે કરવા માંડવું. (૨) ધ્યાન આપવા માંડવું. (૩) પોતાની તરફનું કરવું. (૪) પોતાની દેખરેખમાં ને સંભાળમાં લેવું. (૫) શરૂ કરવું.
૬૮. હાથ પસારવો = ભીખ માગવી.
૬૯. હાથ પહોંચતો હોવો = પૈસની છૂટ હોવી.
૭૦. હાથ પાણી લેવું = પખાલ લેવી; ગુદા પ્રક્ષાલન કરવું.
૭૧. હાથ પીળા કરવા-પીળવા = લગ્ન લઈ પીઠી ચોળવાનો લહાવો લેવો.
૭૨. હાથ પોલો તો જગ ગોલો = હાથે નાણાં છૂટથી વાપરે તો જગત તાબેદાર થઇને રહે; દામ કરાવે કામ;પૈસો પરમ દૈવત.
૭૩. હાથ પોલો રાખવો = હાથ ઉદાર હોવો.
૭૪. હાથ ફરવો = (૧) ચોરી થવી. (૨) લખાણ વગેરેમાં સુધારોવધારો થવો.
૭૫. હાથ ફંફોળવા = અંધારામાં ફાંફાં મારવાં.
૭૬. હાથ ફેરવવો = (૧) ઉચાપત કરવું. (૨) ઉપરથી સારું લગાડવું. (૩) પંપાળવું. (૪) વલૂરવું. (૫) સુધારો વધારો કરવો. (૬) હાથ વડે ચોપડવું; રગંવું.
૭૭. હાથ ફેરવી જવું = ચોરી જવું કે કરવી.
૭૮. હાથ ફેરો કરવો = (૧) ઉઠાવી જવું. (૨) ચોરી કરવી. (૩) પંપાળવું.
૭૯. હાથ ફોરો હોવો = સપાટાબંધ કામ કરે એવું હોવું.
૮૦. હાથ બાળવા = (૧) આગોતરી કબૂલતા આપવી; આગળથી સહી કરી બંધાઈ જવું. (૨) જાતે કે પંડે કામ કરવું. (૩) હથે રસોઈ કરવી; જાતે રાંધવું.
૮૧. હાથ બાંધવા = અટકાવ કરવો; કામ કરતાં અટકાવી રાખવું; રોકવું.
૮૨. હાથ બેસવું = હુન્નરધંધો આવડવો.
૮૩. હાથ ભરવા = લાંચ આપવી.
૮૪. હાથ ભરાવા = પૈસા મળવા; લાંચ મળવી.
૮૫. હાથ ભારે હોવો = (૧) ઈજા પહોંચે કે જાડું કામ થાય તેવી ઊણપ હોવી. (૨) સગવડ પ્રમાણે કામ કરવું.
૮૬. હાથ ભાંગવો = ઉપયોગી ચીજ બગડી કે ખોવાઈ જવી.
૮૭. હાથ ભીડમાં હોવા = પૈસાની તંગી હોવી.
૮૮. હાથ મરડી નીચે પાડવો = મલ્લવિદ્યામાં એક પ્રકારનો દાવ કરવો. સામસામા પહેલવાન લડતા લડતા એક બીજાને દાવ કરે ત્યારે એકે સામા પહેલવાનની કમર ઉપર જઈ પોતાના એક હાથથી તેનો હાથ પકડી, બીજો હાથ તેના કચ્છમાં ઘાલી, પોતાનો પગ તેના હાથ ઉપર ખભા આગળ દબાવી, તેને ઈજા થાય તેમ કરવાથી ચીત થાય છે. પણ આ દાવ નુક્સાનકારક છે. માટે કરવો નહિ.
૮૯. હાથ મિલાવવો = (૧) ભેટવું. (૨) સલામ કરવી.
૯૦. હાથ મુચરકો = જામિનગીરીનું લખાણ.
૯૧. હાથ મૂછે દેવો = મગરૂર થવું.
૯૨. હાથ મેળવવો = (૧) છૂંટેલી દોસ્તી પાછી સાંધવી. (૨) વિવાહમાં કન્યાનો હાથ સોંપવો. (૩) સામસામા હાથોહાથની લડાઈ કરવી.
૯૩. હાથ મોં ભણી વળવો = પોતાનો સ્વાર્થ પહેલાં સાધવો.
૯૪. હાથ રસ ઉતારવો-લેવો = સંતોષ થાય ત્યાં સુધી માર મારવો.
૯૫. હાથ રાખવો = (૧) ઉપકાર કરવો. (૨) સામેલ રહેવું.
૯૬. હાથ રાતા કરવા = ખૂન કરવું.
૯૭. હાથ રોકવો = કોઇ કાર્યમાં પ્રવૃત્ત રહેવું.
૯૮. હાથ લગાડવો = (૧) મદદ કરવી. (૨) હાથ અડકાવવો.
૯૯. હાથ લંબાવવો = (૧) ભીખ માગવી. (૨) મદદ માગવી.
૧૦૦. હાથ લાગવું = મળી આવવું; જડવું.
૧૦૧. હાથ લાંબો કરવો = (૧) ઉદારતા બતાવવી. (૨) સહાય કરવી; મદદ કરવી.
૧૦૨. હાથ વળવો = કોઇ પણ કામમાં હાથ ટેવાવો.
૧૦૩. હાથ વાટકો = ઉપયોગી છોકરુ અથવા નોકર.
૧૦૪. હાથ વાવડી = ચોરી જાય તેવું.
૧૦૫. હાથ વાળવા = ફૂટવું; પીટણી પાડવી.
૧૦૬. હાથ વેંતનો ભરેલ = પૂરેપૂરું જાણેલ; ઓળખેલ; ઊછેરેલ.
૧૦૭. હાથ વેંતમાં = (૧) થોડા વખતમાં. (૨) નજદીક; પાસે.
૧૦૮. હાથ સમેટવો = (૧) આપતાં અટકવું. (૨) લોભ કરવો.
૧૦૯. હાથ સારા ન હોવા = અટકાવવાળું કે રજસ્વલા હોવું.
૧૧૦. હાથ સારા હોવા = (૧) અક્ષર સારા હોવા. (૨) પ્રવીણ હોવું. (૩) પ્રામાણિક અને ચોખ્ખું હોવું.
૧૧૧. હાથ સાંકડમાં હોવો = હાથભીડમાં હોવો; નાણાંની તંગીમાં હોવું.
૧૧૨. હાથ સૂકો ને કણબી ભૂખ્યો = મહેનતને લઈ જઠરાગ્નિ તેજ થવી.
૧૧૩. હાથ સોંપવો = (૧) દેખરેખ નીચે સોંપવું; સંભાળ નીચે મૂકવું. (૨) વિવાહમાં કન્યાને સોંપવી.
૧૧૪. હાથ હલકો હોવો = (૧) ઈજા ન થાય તેવો હાથ હોવો. (૨) કોઈ કામમાં લાઘવ હોવું.
૧૧૫. હાથ હલાવવો = (૧) આઘી પાછી કરવી. (૨) મહેનત કરવી. (૩) હસ્તધૂનન કરવું. (૪) હાથ ચાલાકી કરવી.
૧૧૬. હાથ હળવો કરવો = પૈસા ખર્ચવા.
૧૧૭. હાથ હાંડેલાં લેવરાવવાં = ખૂબ હેરાનગતિ કરવી; તોબા પોકારાવવી.
૧૧૮. હાથ હાલ્લાં હોવાં = (૧) નાશી જવા જેવી વિષમ વેળા આવવી. (૨) મોટી મુશ્કેલીમાં આવવું.
૧૧૯. હાથ હેઠા પડવા = (૧) નિરાશ થવું. (૨) નિષ્ફળ જવું. (૩) લાચાર થવું.
૧૨૦. હાથથી જવું = બેલગામ થઈ જવું; કામ વગરનું થવું.
૧૨૧. હાથનાં કર્યાં હૈયે વાગે = દરેક માણસને પોતાના કર્મનો બદલો ભોગવવો જ પડે છે; ખાડો ખોદે તે પડે; વાવે તેવું લણે.
૧૨૨. હાથનાં કોઈ બે બોર પણ ન લે = (૧) ભયંકર આકૃતિ, મલિનતા, દુષ્ટતાવાળું હોવું. (૨) રૂપ, રંગ, ગુણ વિનાનું હોવું.
૧૨૩. હાથની આળસે મૂછ મોંમાં આવે = પ્રમાદનું ફળ ભોગવવું.
૧૨૪. હાથની ચળ ઊતારવી = (૧) નિરુદેશ કામ કરવું. (૨) વગર કારણે માર મારવો.
૧૨૫. હાથની માગણી કરવી = લગ્નની માગણી કરવી.
૧૨૬. હાથનું કંકણ હાથે શોભે = વસ્તુ પોતાને સ્થાને જ શોભે.
૧૨૭. હાથનું ચોખ્ખું-સાચું = પ્રામાણિક.
૧૨૮. હાથનું છૂટું = (૧) ઉડાઉ; ખર્ચાળ; હાથમાં આવે ખર્ચી નાખનારું. (૨) ઉદાર. (૩) માર મારવાની ટેવવાળું; મારકણું.
૧૨૯. હાથનું જૂઠું = ચોર, અપ્રામાણિક.
૧૩૦. હાથનું-ટાઢું-ઠંડું-ધીમું = કામ કરવામાં આળસુ કે ધીમું.
૧૩૧. હાથનું પોલું = (૧) ઉડાઉ. (૨) હાથમાં આવેલું રહે નહિ તેવું.
૧૩૨. હાથનું મેલું = બદદાનતનું; ખરાબ ઇરાદાનું.
૧૩૩. હાથનું મોકળું = ઉદાર.
૧૩૪. હાથને જશ હોવો = (૧) સફળતા મેળવવી. (૨) સારાં કામ થવાં.
૧૩૫. હાથનો ખેલ = તદ્દન સહેલું.
૧૩૬. હાથનો મેલ = પોતાની કરેલી કમાણી.
૧૩૭. હાથનો સ્વસ્તિક રચવો = અદબવાળી ઊભા રહેવું.
૧૩૮. હાથમાં અદ્ધર રાખવું = બહુ લાડ લડાવવાં.
૧૩૯. હાથમાં આવ્યું તેજ ખરું = હાથમાં તેના મોંમાં; અડધું મૂકીને આખાને ન ધાવું.
૧૪૦. હાથમાં કાછડી ઝાલવી-પોતીઉં રહેવું = (૧) ગભરાઈ જવું. (૨) બહુ બીક લાગવી.
૧૪૧. હાથમાં ચાંદ બતાવવો = ભોળવવું.
૧૪૨. હાથમં ચાંપવું-દાબવું = લાંચ આપવી.
૧૪૩. હાથમાં પડવું = વશમાં જવું; કાબૂમાં આવવું.
૧૪૪. હાથમાં લેવું = (૧) કોઈ કામ કરવાનું માથે લેવું. (૨) વશ કરવું.
૧૪૫. હાથમાં સમાઈ જવું = (૧) કોઈ માણસની હયાતીમાં નાના માણસનું આયુષ્ય પૂરું થવું. (૨) પતિની હયાતીમાં સ્ત્રીનું મરણ થવું.
૧૪૬. હાથમાં હાથ આપવો = (૧) પરણવું. (૨) વચન આપવું.
૧૪૭. હાથમાં હોવું = કબજામાં હોવું; પોતાને આધીન હોવું.
૧૪૮. હાથે ઉપાડી લેવું = ઇચ્છાથી કામ શરૂ કરવું.
૧૪૯. હાથે કરીને પેટમાં પાળી મારવી = પેટ ચોળીને શૂળ ઊભું કરવું; જાણી જોઇને પોતાનું અહિત કરવું.
૧૫૦. હાથે કરીને પોતાના પગ ઉપર કુહાડો મારવો = જાણી જોઇને પોતાની આવકનું સાધન નષ્ઠ કરવું.
૧૫૧. હાથે કરીને પોતાની એબ ઉઘાડવી નહિ = પોતાની જાંઘ ઉઘાડીએ તો નાગા દેખાઈએ.
૧૫૨. હાથે ચૂડી પહેરવી = બાયલા હોવું.
૧૫૩. હાથે તે સાથે = દાન પુણ્ય કર્યું કામ આવે છે; હાથનું કરેલું; તે જ બીજી દુનિયામાં કામ આવે છે.
૧૫૪. હાથે પગે નીકળવું = ઘરની બધી સમૃદ્ધિ તજીને માત્ર પંડે જ નીકળવું.
૧૫૫. હાથે પગે લાગવું = આજીજી કરવી.
૧૫૬. હાથે પગે હળવા થવું = શણગાર ઉતારવો.
૧૫૭. હાથોહાથ કરવું = સહકારથી કરવું.

૧. હાથ કરવું = કબજામાં લાવવું.
૨. હાથ નીચેનું = પોતાના તાબાનું.
૩. હાથમાં તેના મોંમાં = જેના કબજામાં તેના ઉપયોગમાં.
૪. હાથમાં રહેવું = કબજામાં રહેવું.

બે ચંદ્રબિંબથી આશરે એક અંશ ભરી શકાય છે. આકાશમાંની આટલી જગાને હાથ એમ પણ કહે છે અર્થાત્ ચંદ્ર સૂર્યબિંબ વેંતભર એટલે ૧૨ આંગળ હોય છે. – જ્યોતિર્વિલાસ

૧. હાથ આપવો = (૧) પરણવું. (૨) મદદ કરવી. (૩) સાથે જોડાવું.
૨. હાથ ખેંચી લેવો = (૧) પ્રવૃત્તિમાંથી મુક્ત થઈ જવું. (૨) મદદ કરતાં બંધ થવું.
૩.હાથ પકડવો = મદદ કરવી.
૪. હાથ લંબાવવો = (૧) દાન કરવું. (૨) માગવું; યાચના કરવી.

જાજા હાથ રળિયામણા = વધારે માણસો તેમ સારા.

૧. હાથ મારવો = (૧) ઉચાપત કરવું. ઉઠાવવું. (૨) ચોરવું. (૩) તરવામાં હાથથી પાણી કાપવું. (૪) પતંગ ચડાવવામાં હાથની ક્રિયા કરવી. (૫) ફરીને લપેટો મારવો. (૬) રંગરોગાન ઇત્યાદિ પ્રવાહી ચોપાડવું. (૭) સારી પેઠે ખાવું. (૮) સારી પેઠે પડાવવું. (૯) સૂપડા વડે ઝાટકવામાં હાથની ક્રિયા કરવી. (૧૦) સ્ત્રીઓના કૂટવા વખતે હાથની ક્રિયા કરવી.
૨. હાથ લગાવવો = (૧) અડકવું. અડકાડવું. (૨) દોરો દેવો; થોડુંક નાખવું. જેમકે, જરા ઘીનો હાથ લગાડવો પડશે.

હાથ મૂકવો = (૧) આશીર્વાદ આપવા. (૨) ઉપકાર કરવો. (૩) પોતાનો ગુણ બીજાને આપવો. (૪) વરદાન આપવું.

હાથ બતાવવો-વાવરવો = બળ દેખાડવું; સામર્થ્ય બતાવવું.

હાથ હોવો = સામેલ હોવું.