पुं.
[ સં. ભારત ( હિંદુસ્તાન ) + ગ્રામ ( ગામડું ) + ઉદ્યોગ + સંઘ ( સમુદાય ) ]
ગામડાંની ઉન્નતિ સાધવા સ્થાપેલા એ નામનો સંઘ; `ઑલ ઇંડિઅ વિલેજ ઇન્ડરટ્રીઝ એસોસિએશન.` ઇ.સ. ૧૯૩૪માં હિંદી મહાસભાની ૪૮મી બેઠકમાં જે.સી. કુમારપ્પાને ગ્રામોદ્યોગ દ્વારા ગામડાંની ભૌતિક તેમ જ આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ સાધવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું. મહાત્માજીના માર્ગદર્શન નીચે તેમણે આ કામ કરવાનું હતું. સંઘની મુખ્ય કચેરી વર્ધામાં મગનવાડી નામના સ્થળે છે. તેની પંચવિધ પ્રવૃત્તિ નીચે મુજબ છે: (૧) ગ્રામોદ્યોગમાં સંશોધન; મગનવાડીમાં એક પ્રયોગશાળા છે, જ્યાં ગ્રામોદ્યોગ સંબંધી વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ અભ્યાસ થાય છે અને ગામડિયાને ખર્ચમાં પોસાય તેવા ફેરફાર અથવા ઉદ્યોગોમાં નવીનતા લાવવાના અખતરા થાય છે. ખર્ચનો પ્રશ્ન ખૂબ જ અગત્યાનો છે. (૨) પસંદ કરેલ ગ્રામોદ્યોગ વૈજ્ઞાનિક પ્રદ્ધતિએ શી રીતે ચાલે તેનું પ્રદર્શન: નીચેના ઉદ્યોગો મગનવાડીમાં ચાલે છે: કાગળ બનાવવાનો, ઘાણી, કુંભારકામ, વનસ્પતિ તેલથી બળતી બત્તીઓ બનાવવાનો, સાબુ બનાવવાનો, મધમાખી ઉછેરવાનો, સુતારીકામ, લુહારીકામ, ખાદ્ય પદાર્થ જેવા કે બિસ્કૂટ બનાવવાનો. (૩) ગ્રામસેવા માટે કાર્યકરોને તાલીમ આપવી: દર વર્ષે ૫૦ થી ૬૦ વિદ્યાર્થીઓ દાખલ કરવામાં આવે છે. તે માંહેનો ત્રીજો ભાગ બહેનોને હોય છે. (૪) સાહિત્ય પ્રકાશન: ગ્રામ્ય અર્થશાસ્ત્ર અને તેને લગતાં પ્રકાશનો. (૫) પ્રદર્શન: શ્રી મગનલાલ ગાંધી સ્મારક પ્રદર્શન કાયમી નભાવવા ઉપરાંત પ્રસંગોપાત્ત ગ્રામોદ્યોગનાં પ્રદર્શનો ભરવાં. ગ્રામોદ્યોગમાં રસ લેતી અને પોષતી કોઈ પણ વ્યક્તિ આ સંઘનો સભ્ય થઈ શકે છે.
મગજને કસરત કરાવતી, યાદશક્તિ વધારતી તથા રમત રમતમાં વિરુદ્ધાર્થી કે પર્યાપવાચી શબ્દો શીખવતી રમત એટલે વર્ડ મેચમાં. આ રમતમાં 20 બ્લોક પાછળ 20 શબ્દો છુપાયેલા હશે.
મગજને કસરત કરાવતી અને જોડકાં જોડો પદ્ધતિ દ્વારા શબ્દ અને અર્થ કે સમાનાર્થીને જોડતી એક રસપ્રદ રમત એટલે ક્વિક ક્વિઝ.
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારીમાં મદદરૂપ થતી, સામાન્ય જ્ઞાન વધારતી અને અબાલ-વૃદ્ધ સૌને રમવી પસંદ રમત એટલે જનરલ નોલેજ ક્વિઝ.