મગજના પડનો સોજો; એક જાતનો રોગ; પિશાચજ્વર; મસ્તિષ્કાવરણપાક. આ તાવ આજકાલ ખૂબ જોવામાં આવે છે. જૂના સમયમાં આ પ્રકારનાં તાવ બહુ ઓછા હતા. એ સમયમાં આ રોગ માટેના ઉપચારોમાં મુખ્યત્વે મંત્રતંત્રના ઉપચારો યોજવામાં આવતા હતા. કારણ કે, કોઈ રાક્ષસ શરીરમાં પ્રવેશ્યો છે, એમ માનવામાં આવતું, પરંતુ એ રોગરૂપી રાક્ષસને દૂર કરવા માટે એ સમયે પણ મંત્રતંત્ર ઉપરાંત ઔષધોપચારો હતા. તેનાં લક્ષણો; તાવ લગભગ ૧૦૪ થી ૧૦૭ વચ્ચે રહે છે. અવારનવાર રોગીનું બેભાન થવું, ઘણી સખત ને વારંવાર બૂમો પાડવી, હાથપગનું કળવું, ભૂખ અને તરસ તરફ અરુચિ રહેવી, તે ઉપરાંત ઘણી વખત માથાના દુખાવાની ફરિયાદ, ઘણી વખતે વાંસાના દુખાવાની ફરિયાદ અને ઘણી વખત ગરદનના દુખાવાની ફરિયાદ રોગી કરે છે. રોગનાં કારણો; ઘણાં ઊંચા તાવને કારણે, જૂની શરદી અથવા ચેપી હવામાનમાંથી આવતી શરદીને કારણે, ચેપી જંતુઓનું મગજમાં પહોંચવું, જ્ઞાનતંતુઓ ઉપર ત્રિદોષ જેવા જ્વરોનો હુમલો થવો અને ઝેરી પ્રવાહીઓ એકઠા થઈ મજ્જાતંતુઓને નુકસાન પહોંચાડવું એ આ રોગ માટેનાં મુખ્ય કારણો છે. રોગનો ઉપચાર: માથા ઉપર ચંદનનો લેપ, પેટ ઉપર માટીનો લેપ ને ધાણ્યાદિ કવાથ પ્રવાહી ડ્રામ ૨, ચંદનાદિ કવાથ પ્રવાહી ડ્રામ ૨, વાયુવરણાદિ કવાથ પ્રવાહી ડ્રામ ૨, અભયાદિ કવાથ પ્રવાહી, ડ્રામ, ૨, સંચળ ડ્રામ ૨ એ બધું સાથે મેળવી તેનો એક ભાગ બનાવવો. તેવા ચાર ભાગ બનાવી દિવસમાં ચાર વખત ચાર ચાર કલાકને અંતરે લેવા તાવ ૧૦૫ થી વધે તો તબીબની સલાહ લેવી. પ્રવાહી સિવાયનો કોઈ પણ ખોરાક દરદીને આપવો નહિ.