(સં.) ઇંદ્રનું ઉપવન (2) પુંo દીકરો (3) એક છંદ (4) વિo આનંદ આપનાર

( જૈન ) આવતી ચોવીશીના સાતમા બળદેવનું નામ. જયંતી માતાથી નંદન નામે સાતમા બળદવે પચીશ હજાર વર્ષની આયુષ્યવાળા થશે.

( પુરાણ ) કામાખ્યા દેશ માંહેનો એ નામનો એક પર્વત. કામાખ્યા દેવીની સેવા માટે ઇંદ્ર સદા ત્યાં રહે છે એમ કહેવાય છે. આ પર્વત ઉપર જઈ લોકો ઇંદ્રની પૂજા કરે છે.

કાર્તિકયનો એ નામનો એક અનુચર.

કુંકુમાગુરુચંદન.

ક્રૌચદ્વીપનો એ નામનો એક પર્વત.

દેડકો; મેડક.

( પિંગળ ) ધૃતિની જાતનો અઢાર અક્ષરનો એક સમવૃત્ત વર્ણમેળ છંદ. તેના દરેક ચરણમાં નગણ, જગણ, ભગણ, જગણ અને બે રગણ મળી અઢાર અક્ષર હોય છે. તેમાં અગિયારમા અક્ષર પછી યતિ એટલે વિસામો આવે છે.

નંદરાયનો પુત્ર.

પુત્ર; દીકરો.

બાર્હસ્પત્ય સંવત્સરના સાઠ માંહેનો છવ્વીશમો સંવત્સર; પ્રભવથી છવ્વીશમો સંવત્સર; વિષ્ણુની વીશી માંહેનો છઠ્ઠો સંવત્સર. કહેવાય છે કે, આ સંવત્સરમાં અન્ન ખૂબ થાય, ગાય ખૂબ દૂધ આપે અને લોકો નીરોગી રહે.

મહાદેવ; શિવ; શિવનાં હજાર માંહેનું એક નામ.

રાતો સુરમો.

વિષ્ણુના હજાર માંહેનું એક નામ. તે આનંદિત કરે છે, તેથી નંદન કહેવાય છે.

વિષ્ણુનો એ નામનો એક પાર્ષદ.

શ્રીકૃષ્ણ.

ઇંદ્રનું ઉપવન; ઇંદ્રનો બાગ; ઇંદ્રનું આનંદસ્થાન; સ્વર્ગનો બગીચો; સ્વર્ગનું વન; દેવતાનો બગીચો. પુરાણ અનુસાર બધાં સ્થાનોથી તે સુંદર માનવામાં આવે છે અને જ્યારે મનુષ્યનો ભોગકાળ પૂરો થાય છે ત્યારે તેને આ વનમાં સુખપૂર્વક વિહાર કરવા માટે મોકલવામાં આવે છે.

એક જાતનું અસ્ત્ર.

એક જાતનું સ્થાવર વિષ.

કેસર.

ચંદન.

( શિલ્પ ) જેની પૂર્વે અને દક્ષિણે અકેક ઓસરી હોય તેવું ઘર.

( શિલ્પ ) બત્રીશ હાથના વિસ્તાર અને સોળ શૃંગવાળું છ ખૂણિયું મકાન.

મેઘ; વાદળ.

( જૈન ) મેરુ પર્વત ઉપરનાં ચાર માંહેનું બાજુ વન; દેવોનું ક્રીડાસ્થાન. ત્યાં દેવતાઓ આનંદ કરવા આવે છે.

આનંદ આપનાર; ખુશ કરનાર; હર્ષ આપનાર; પ્રીતિ ઉત્પન્ન કરનાર; પ્રસન્ન કરનાર.