મગધ દેશનું એ નામનું એક પ્રાચીન શહેર. તે વિશ્વવિદ્યાલય માટે પ્રસિદ્ધ હતું. તે ભાગલપુર જિલ્લાની અંદર આવેલા સુલતાનગંજની સમીપ ગંગાની જમણી બાજુના કિનારે એક પહાડના શિખર પર આવેલું હતું. તેમાં કુલ એકસો આઠ ભવન હતાં. આ વિશ્વવિદ્યાલયને બીજાં છ મહાવિદ્યાલયો હતાં, જેમાં એકસો આઠ પંડિતો શિક્ષણ આપતા હતા. આ બધા પંડિતો તથા અન્ય અતિથિ વિદ્વાનોનો ખર્ચ મહારાજાઓએ આપેલાં ગામોની આવકથી ચાલતો હતો. વચ્ચેનું ભવન વિજ્ઞાનમંદિરના નામથી વિખ્યાત હતું. તેમાં બિહારના મહંતો તે પંડિતો પાસેથી બૌદ્ધધર્મના ગ્રંથોનું શિક્ષણ લેતા હતા અને તે પંડિતો વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રથમ અને દ્વિતીય સ્તૂપ ગણાતા. રાજા જયપાલના શાસનકાળમાં વિશ્વવિદ્યાલયની દેખરેખ માટે છ પંડિતો હતા. આ સમયમાં જ મહાત્મા જેતારીએ એક રસોડું સ્થાપિત કર્યું હતું. તેમાં વિક્રમશીલાના વિદ્યાર્થીઓને મફત ભોજન મળતું હતું. વિદ્યાર્થીઓને સાત્વિક ભોજન આપવા ચાર રસોડાં પહેલેથી જ હતાં. તે સિવાય વારેંદ્રના અધીશ મહારાજા સનાતનીએ દશમી શતાબ્દીમાં પહેલાં એક વધુ રસોડું ખોલ્યું હતું. વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રબંધ માટે છ પંડિતોની સભા હતી. તેનો સભાસદ રાજપુરોહિત થતો હતો. મહારાજા ધર્મપાલના સંબંધમાં અધ્યક્ષપદ પર શ્રી બુદ્ધિજ્ઞાનપાદાચાર્ય હતા. અગિયારમી શતાબ્દીમાં આ પદ પર શ્રી દિયંકર નિયત હતા. પોતાના સમયમાં તે વિખ્યાત હતા. આ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી અભ્યાસ કરી બહાર નીકળતા તેમને પંડિતની પદવી એનાયત થતી હતી. આ વિશ્વવિદ્યાલયમાં વ્યાકરણ, ધર્મ, ન્યાય, વિજ્ઞાન તથા વૈદક આદિ ઘણા વિષયોનું શિક્ષણ અપાતું હતું.