જ્યારે મારું મન સ્વીકારી લે કે હું નબળો, ત્યારે હું નક્કી નબળો. મન મને અંદરના સ્વર્ગ કે અંદરના નર્ક તરફ દોરી જઇ શકે. છરી ભયાનક નથી, જો તેનાથી શાક સુધારો તો ! પણ એ જ છરી કોઇના પેટમાં હુલાવી દો તો? આપણું મન તો છરી છે. તમને છરીનું મેનેજમેન્ટ કરતા ફાવી જાય તો જીવન સાર્થક…બહાર જે બને છે તેને અંદર કેમ મોકલાય છે? પરિસ્થિતિને જડતાથી, ગુસ્સાથી, દર્દથી, હતાશાથી જોઈ અને સ્વીકારી તો અંદર પણ આ જ જડતા-ગુસ્સો-પીડા-હતાશા પહોંચ્યા…પણ, ‘જે બન્યું તે બન્યું, તેમાં નિયતિ જવાબદાર છે….’

મનુષ્યજીવન પરમાત્માની સર્વોચ્ચ ભેટ છે. જીવે જેવાં કર્મો કર્યાં હોય તે પ્રમાણે તેને શરીરરૂપી સાધન પ્રાપ્ત થાય છે. શરીર પર કર્મોની સત્તા પ્રવર્તે છે અને કર્મના ફળદાતા ભગવાન છે.

દુનિયાની દરેક વ્યક્તિ જીવનમાં સફળ થવા ઇચ્છે છે, પણ તેમાંથી કેટલા ટકા લોકો તે સફળતા માટેની કિંમત ચૂકવવા ઇચ્છે છે ? સાચો જવાબ આપીએ તો ખરેખર મોટાભાગનાની તૈયારી હોતી નથી.

કલ્યાણી કહે છે કે મારે ૧૨ મા ધોરણમાં સારા ટકા આવ્યા ત્યારે મને ખ્યાલ નહોંતો કે હું આગળ જતાં શું કરીશ. પણ આવા સમયે મારા-પિતાએ મને કહ્યુ કે ‘બેટા ! તું કોઈ એવી વસ્તુ કરી બતાવ કે જેના કારણે લોકો તને ઓળખતા થાય અને તારામાંથી પ્રેરણા મેળવે’.

ગુલાબના છોડમાં કાંટા  હોય છે, તેનો કકળાટ ન કરો;

કાંટાના છોડમાં ગુલાબ ઊગ્યું છે, તેનો ઉત્સવ કરો.

– અરબી કહેવત

સાંજનો સમય હતો. એક બાર વર્ષના છોકરાએ પોતાના ઘરની બહાર પગ મૂક્યો. પોતાના ભાઈને વાળુ કરવા બોલાવવાનો તે વિચાર કરતો હતો. હજી ઘરની બહાર પગ મૂકે છે, ત્યાં તો એક મોટો ધડાકો થયો.

જો જીવન કઠિન હોય તો તે કઈ ચીજની સરખામણીમાં કઠિન છે ?’ આડકતરી રીતે તેઓ કહેવા માગે છે કે મૃત્યુની સરખામણીમાં તો જીવન ગમે તેટલું કઠિન હોય તોપણ જીવવા લાયક છે.

કુદરતે માણસને જે શક્તિઓ આપી છે, તેમાં એક અને સૌથી શ્રેષ્ઠ કોઈ શક્તિ હોય તો એ છે ભૂલી જવાની શક્તિ. માણસ ઇચ્છે એ યાદ રાખી શકે છે અને ન ઇચ્છે એ ભૂલી જઈ શકે છે. માણસ કરે છે ઊંધું. જે યાદ રાખવાનું હોય છે એ ભૂલી જાય છે અને જે ભૂલવાનું હોય એ યાદ રાખે છે. તમે યાદ કરો એવી કઈ વાત છે જે તમે ભૂલી નથી શકતા? કેમ ઓચિંતાની એ વાત યાદ આવી જાય છે? કેમ એ વાત તમને વારંવાર પરેશાન કરે છે? તમે કેમ એનાથી પીછો છોડાવી શકતા નથી? મોટાભાગે એનું કારણ એ હોય છે કે આપણે તેને છોડતાં જ નથી. મનમાં ઘૂંટી ઘૂંટીને કોઈ ઘટનાને એવી ઘટ્ટ કરી દઈએ છીએ કે પછી એ ઓગળતી જ નથી. મનમાંથી કંઈ ભૂંસાય તો જ એ ભુલાય. દિલ પર પડેલા ઘાને આપણે એટલો ખોતરીએ છીએ કે એ ક્યારેય રૂઝાતો નથી. વાંક ઘાનો નથી હોતો, આપણી આંગળીઓનો હોય છે.

શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસના શિષ્યનું નામ સ્વામી વિવેકાનંદ. એક વાર શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસે સ્વામી વિવેકાનંદને એકાંતમાં બોલાવીને કહ્યું, ‘તને કદાચ ખબર નહીં હોય કે, મારી પાસે આઠ ચમત્કારિક સિદ્ધિઓ છે.

પ્રારબ્ધને અહીંયાં ગાંઠે કોણ?
હું પડકાર ઝીલનારો માણસ છું
હું તેજ ઉછીનું લઉં નહીં
હું જાતે બળતું ફાનસ છું.

ઘરનું કામ કરવાથી છોકરાઓ કેળવાય છે અને ઘરના કામમાં મદદ મળે છે. સ્વાશ્રયની આદતથી ભાવિ પેઢીની પ્રગતિના પગરણ મંડાય છે અને એક નવી દિશા ઊઘડતી લાગે છે. બાળકો નાનાં હોય છે ત્યારે બધું કામ હોંશથી કરે છે અને પછી તો એ આદત બની જાય છે. દરેકના ઘરમાં આવી શરૂઆત હોય તો સ્ત્રી-પુરુષોમાં ક્યાંય તફાવત જોવા ન મળે.