ઘાટ; આકાર (2) દેખાવ; વર્ણ (3) સુંદરતા (4) લક્ષણ; સ્વભાવ (5) પોતાનું મૂળ રૂપ; આત્મભાવ

( પિંગળ ) એ નામે એક સમવૃત્ત વર્ણમેળ છંદ. તે ઉષ્ણિક છંદનો એક ભેદ છે. તેને પ્રતર્દિ છંદ પણ કહે છે. તેના દરેક ચરણમાં જગણ, રગણ અને લઘુ મળી સાત અક્ષર હોય છે.

( જૈન ) ભૂત નિકાયની એક જાતનો દેવ.

( પુરાણ ) વસ્રણ લોકમાં રહેતો એ નામનો એક અસુર.

વિદ્વાન; પંડિત.

આઠ માંહેનો એક સાત્ત્વિક વિકાર.

( ન્યાય ) ગુણ.

ઘાટ; આકાર.

ઝાંખી; કંઈક આભાસ.

પરિણામ.

પોતાનું ખરું કુદરતી રૂપ.

બિના; હકીકત.

ભાવ; સ્વભાવ; પોતાનું રૂપ; આત્મરૂપ.

મળતાપણું; સામ્ય.

રહસ્ય; મર્મ.

લક્ષણ; નિશાન.

વર્ણ; દેખાવ.

વિચાર; વલણ; મતલબ.

આઠ માંહેનો એક સાત્ત્વિક વિકાર.

સુંદરતા; ફુટડાઈ.

સ્વભાવ.

શુદ્ધ રૂપ; તત્ત્વ. લોકમાન્ળ તિલક કહે છે કે; પ્રકૃતિ, પુરુષ અને પરમેશ્વર આ ત્રણને અધ્યાત્મકશાસ્ત્રમાં અનુક્રમે જગત, જીવ અને પરબ્રહ્મ કહે છે; આ ત્રણે વસ્તુઓના સ્વરૂપનો અને તેમના પરસ્પર સંબંધનો નિર્ણય કરવો એ જ વેદાંતશાસ્ત્રનું મુખ્ય કામ છે અને ઉપનિષદોમાં સર્વત્ર આ જ ચર્ચા છે. તથાપિ આ બાબતમાં સર્વ વેદાંતિઓ એકમત નથી. એટલે, કેટલાએક આ ત્રણે પદાર્થો મૂળમાં એક જ છે એમ માને છે, ત્યારે કેટલાએક જીવ અને જગત એ પરમેશ્વરથી મૂળમાં જ થોડા ઘણા ભિન્ન છે એવું સમજે છે અને આ મતભેદને લીધે વેદાંતીઓના અદ્વૈતી, વિશિષ્ટાદ્વૈતી અને દ્વૈતી એવા ત્રણ ભેદ થાય છે. જીવ અને જગત એમનો સર્વ વ્યવહાર પરમેશ્વરની ઈચ્છાથી જ ચાલે છે. એ સિદ્ધાંત ત્રણેને એક સરખી રીતે ગ્રાહય છે. પણ આ ત્રણે વસ્તુઓનું સ્વરૂપ મૂળમાં આકાશ જેવું અખંડ અને એક સરખું છે, એવું કેટલાક લોકો માને છે. જ્યારે કેટલાંક બીજા વેદાંતીઓનું કહેવું એમ થાય છે કે, જડ અને ચૈતન્ય એ એક હોય તે અશક્ય છે; દાડમના ફળમાં અનેક દાણા હોય તેથી તે ફળની એકતા કંઈ નષ્ટ થતી નથી; જેમ જીવ અને જગત એ પરમેશ્વરમાં રહેલાં છે તો પણ મૂળથી જ પરમેશ્વરથી ભિન્ન છે અને તે ત્રણે એક છે એમ ઉપનિષદમાં જ્યાં કહેલું છે ત્યાં ‘દાડમના ફળની પેઠે એક’, એવો તેનો અર્થ સમજવાનો છે.