અયન

Home » Gujarati to Gujarati Translation » અયન

વ્યાકરણ :

ન○

વ્યુત્પત્તિ :

અર્થ :

જવું એ, ગમન. (૨) માર્ગ, રસ્તો. (૩) સ્થાન, ઠેકાણું. (૪) પ્રવેશદ્વાર. (૫) વર્ષમાં ધાર્મિક વગેરે ઉત્સવ ઊજવવાનો નકકી કરેલો સમય. (૬) સૂર્યનો વિષુવવૃત્તની ઉત્તરે તેમજ દક્ષિણે જોવામાં આવતો માર્ગ (ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયન). (ખ.) (૭) ક્રાંતિપાત, વિષુવવૃત્ત અને ક્રાંતિવૃત્ત એકબીજાને છેદે છે એ બિંદુ, સંપાત, ‘ઇક્વિનોક્શિયલ પોઇન્ટ’. (ખ.) (૮) રાશિચક્રની ગતિ. (રાશિચક્ર દર વષે ૫૪ વિકલા ખસે છે; ૬૬ વર્ષ અને ૮ મહિનામાં રાશિચક્ર વિષુવવૃત્તથી એક અંશ ચલિત થાય છે.) (ખ.)

Showing Results from :

ક્રમાંક	વ્યુત્પત્તિ	વ્યાકરણ	અર્થ
1		ન○	જવું એ, ગમન. (૨) માર્ગ, રસ્તો. (૩) સ્થાન, ઠેકાણું. (૪) પ્રવેશદ્વાર. (૫) વર્ષમાં ધાર્મિક વગેરે ઉત્સવ ઊજવવાનો નકકી કરેલો સમય. (૬) સૂર્યનો વિષુવવૃત્તની ઉત્તરે તેમજ દક્ષિણે જોવામાં આવતો માર્ગ (ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયન). (ખ.) (૭) ક્રાંતિપાત, વિષુવવૃત્ત અને ક્રાંતિવૃત્ત એકબીજાને છેદે છે એ બિંદુ, સંપાત, ‘ઇક્વિનોક્શિયલ પોઇન્ટ’. (ખ.) (૮) રાશિચક્રની ગતિ. (રાશિચક્ર દર વષે ૫૪ વિકલા ખસે છે; ૬૬ વર્ષ અને ૮ મહિનામાં રાશિચક્ર વિષુવવૃત્તથી એક અંશ ચલિત થાય છે.) (ખ.)

ક્રમાંક	વ્યુત્પત્તિ	વ્યાકરણ	અર્થ
1		નo	પ્રયાણ (2) વિષુવવૃત્તની દક્ષિણમાં અને ઉત્તરમાં દેખાતી સૂર્યની ગતિ (ખ.) (3) એ ગતિને લાગતો વખત; છ માસ (4) ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયનનું દૂરમાં દૂરનું બિંદુ; સૉલ્સ્ટિસ

ક્રમાંક	વ્યુત્પત્તિ	વ્યાકરણ	અર્થ
1		न.	ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયનના દૂરના દુર બિંદુએ સૂર્ય પહોંચે અને ત્યાંથી પાછો ફરતાં થોડો વખત ત્યાં થોભતો જણાય તે વખત.
2	[ સં. ]	पुं.	એ નામના યજ્ઞનો દેવતા.
3		पुं.	( પુરાણ ) એક દેવ.
4		न.	અંશ.
5		न.	આશ્રમ.
6		न.	આશ્રય મેળવવાનું ઠેકાણું; આરામ મેળવવાનું સ્થળ.
7		न.	( જ્યોતિષ ) ઉત્તરથી દક્ષિણ અથવા દક્ષિણથી ઉત્તર જતાં સૂર્યને લાગતો વખત; છ માસ; ત્રણ ઋતુ. ૧૮ નિમિષ = કાષ્ટા ૩૦ કાષ્ટા = કલા ૩૦ કલા = ક્ષણ ૧૨ ક્ષણ = મુહૂર્ત ૧૨ મુહૂર્ત = અહોરાત્ર ૧૫ અહોરાત્ર = પક્ષ ૨ પક્ષ = માસ ૨ માસ = ઋતુ ૩ ઋતુ = અયન ૨ અયન = સંવત્સર ૫. સંવત્સર = યુગ ઉપયોગ સૂર્ય એક રાશિ ભોગવે તેટલા સમયને સૌરમાસ, છ રાશિ ભોગવે તેને અયન અને બે અયનને સંવત્સર કહ્યો છે. – સૂતસંહિતા
8		न.	( જ્યોતિષ ) ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયનનું દૂરમાં દૂરનું બિંદુ; `સૃલ્સ્ટિસ`.
9		न.	કાળ; સમય; વખત.
10		न.	( જ્યોતિષ ) ક્રાંતિપાત; વિષુવવૃત્ત અને ક્રાંતિવૃત્ત એક બીજાને છેદે તે બિંદુ; સંપાત; `ઇક્વિનૉક્શિયલ પૉઇન્ટ`.
11		न.	ગાય કે ભેંસનું આઉ.
12		न.	ગ્રહ, તારા વગેરેની ગતિનું જ્ઞાન આપનાર શાસ્ત્ર; જ્યોતિષશાસ્ત્ર.
13		न.	ઘર.
14		न.	ચંદ્રની ઉત્તરથી દક્ષિણ અને દક્ષિણથી ઉત્તર તરફ ગતિ.
15		न.	ચાલ; ગતિ.
16		न.	જન્મ.
17	[ સં. અય્ ( જવું ) + અન ( નામ બતાવનાર પ્રત્યય ) ]	न.	જવું તે.
18		न.	દાખલ થવાનો રસ્તો.
19		न.	પ્રયાણ.
20		न.	બેની સંજ્ઞા, કેમકે અયન બે છે.
21		न.	માર્ગ; રસ્તો.
22		न.	મોક્ષ.
23		न.	યુદ્ધભૂમિ.
24		न.	( જ્યોતિષ ) રાશિચક્રની ગતિ. રાશિચક્ર દર વર્ષે ૫૪ વિકલા, દરેક મહિને ૪ વિકલા ૩૦ અનુકલા અને દરરોજ ૯ અનુકલા ખસે છે. ૬૬ વર્ષ ૮ મહિનામાં રાશિચક્ર વિષુવવૃત્તથી એક અંશ ચાલે છે અને ૩૬૦૦ વર્ષમાં વિષુવરેખા પર પૂરો એક ફેરો મારે છે. રાશિચક્રની આ ગતિના બે ભાગ છેઃ પ્રાગયન અને પશ્વાદયન.
25		न.	રીત.
26		न.	વર્ષનો અમુક વખત, જે વખતે ખાસ પ્રકારના યજ્ઞ કરવામાં આવે છે.
27		न.	વ્યૂહમાં એટલે લશ્કરની એક જાતની ગોઠવણમાં પ્રવેશ કરતી વખતની એક જાતની સેનાની કવાયત.
28		न.	શાસ્ત્ર.
29		न.	સૂર્યચંદ્રના ઉત્તરાયણ તથા દક્ષિણાયનની શરૂઆતમાં અગાઉ કરવામાં આવતો એક જાતનો યજ્ઞ.
30		न.	( જ્યોતિષ ) સૂર્યની દક્ષિણથી ઉત્તર અને ઉત્તરથી દક્ષિણ તરફની ગતિ; વિષુવવૃત્તની દક્ષિણમાં અને ઉત્તરમાં દેખાતી સૂર્યની ગતિ. બાર મહિનામાં સૂર્ય બાર રાશિમાંથી પસાર થાય છે, તેમાં મકર, કુંભ, મીન, મેષ, વરખ અને મિથુન એનું એક ષટ્ક એટલે છનો સમૂહ, અને કર્ક, સિંહ, કન્યા, તુલા, વૃશ્વિક ને ધન એ રાશિઓનું બીજું ષટ્ક એટલે ઝૂમખું એ બે રાશિષટ્કમાંથી સૂર્યની ગતિ તે અયન. છ માસ સુધી સૂર્ય દક્ષિણ તરફની રાશિઓમાંથી પસાર થાય છે. એ બે અયન દક્ષિણાયન અને ઉત્તરાયણ કહેવાય છે.
31		न.	સૂર્યનો તેના માર્ગવર્તુળમાં છમાસિક ભાગ; અર્ધો ચકરાવો.
32		न.	સ્થાન; સ્થળ; જગ્યા; ઠેકાણું.
33		वि.	વંશમાં ઉત્પન્ન થયેલું; વંશમાંથી ઊતરેલું. આ અર્થમાં આ શબ્દ સમાસને છેડે વપરાય છે. જેમકે, શાકટાયન = શકટના વંશમાં જન્મેલું.

Support Us

Download APPS

Other Results :

Interactive Games

Play

Quick Quiz

મગજને કસરત કરાવતી અને જોડકાં જોડો પદ્ધતિ દ્વારા શબ્દ અને અર્થ કે સમાનાર્થીને જોડતી એક રસપ્રદ રમત એટલે ક્વિક ક્વિઝ.

Play

Word Search

આડા ઊભાં ગોઠવાયેલા શબ્દોમાંથી સાચો શબ્દ શોધતી ગુજરાતી ભાષાની ઓનલાઇન રમાતી પ્રથમ રમત એટલે વર્ડ સર્ચ.

Play

Crossword

ચાની ચૂસકીની લિજ્જત વધારતી આડી ઊભી ચાવીની લોકપ્રિય અને રસપ્રદ રમત એટલે ક્રોસવર્ડ. અહીં તમે તરત જ જવાબ સાચો છે કે ખોટો તે જાણી શકાશે.

Latest Ebook

બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ – ભાગ 7

બુદ્ધ અને તેમનો ધમ્મ’ ગ્રંથના આ સાતમાં ખંડમાં ત્રણ ભાગ છે. પ્રથમ ભાગમાં ‘મહાન પરિવ્રાજકની અંતિમ ચારિકા’ એટલે કે તથાગત બુદ્ધ સાથે સતત પરિભ્રમણ કરતા સહચારીઓ સાથે ફરી એકવારની મુલાકાત, બીજા ભાગમાં તથાગતે વૈશાલીથી વિદાય લીધી તે અને ત્રીજા ભાગમાં તથાગતે બનાવેલા ધમ્મને જ પોતાના ઉત્તરાધિકારી તરીકે સ્થાપે છે તે દૃશ્યો અંકિત થયાં છે. ટૂંકમાં બુદ્ધનાં જીવનના અંતિમ દિવસોની યાત્રાનો પરિપાક જોવા મળે […]

બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ – ભાગ 6

‘બુદ્ધના સમકાલીન’ એવા શીર્ષક હેઠળ આ છઠ્ઠા ખંડમાં બુદ્ધના સમયમાં જે રાજાઓ અને અન્ય લોકો હતા જે ધમ્મના અનુયાયી થયા. તેમનો અને બુદ્ધ વચ્ચે થયેલો સત્સંગ વીશે જાણકારી મળે છે.

બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ – ભાગ 5

દુનિયાનો એક માત્ર ‘ભીખ્ખુસંઘ’ કેવી રીતે એકસૂત્રતાને તાંતણે બંધાઈને કાળના પ્રવાહમાં અડીખમ ઊભો છે તેની અત્યંત સરળ શૈલીમાં તથાગત બુદ્ધે કરેલી દેશના સમાવતો મૂલ્યવાન ગ્રંથ એટલે બુદ્ધ અને તેનો ધમ્મ.

Recent Blog

કારતક માસના તહેવારો (Festival of Kartik)

હિન્દુ ધર્મમાં મોટાભાગના તહેવારો (festival) સાથે કોઈને કોઈ કથા સંકળાયેલી જોવા મળે છે અને તે કારણે તહેવારનું ધાર્મિક મહત્ત્વ વધી જાય છે. For example, હાલમાં જ પ્રકાશનો તહેવાર દિવાળી(diwali)ની ઉજવણી થઈ. પરંતુ અષાઢ મહિનામાં આવતી દેવપોઢી અગિયારસથી લઈને કારતિક સુદ અગિયારસના રોજ આવતી દેવ ઊઠી અગિયારસ વચ્ચે મોટેભાગે યજ્ઞોપવીત સંસ્કાર, લગ્ન, દીક્ષાગ્રહણ, યજ્ઞ, ગૃહપ્રવેશ જેવા […]

Maitri shah

October 27 2025

માતૃભાષા અને રતિલાલ ચંદરયા (Ratilal Chandaria)

શીખવ્યા વગર જ જે આવડી જાય તે માતૃભાષા. કોઈપણ બાળક જન્મે અને થોડું ઘણું બોલવાનું શીખે ત્યારે એના મોંમાથી પહેલો શબ્દ નીકળે એ હોય છે મા અથવા મમ એટલે કે ખાવાનું. વળી આપણે બાળકને સૂવડાવવા માટે જે ગીત કે હાલરડાં ગાઈએ છીએ તે પણ આપણે ગુજરાતીમાં જ ગાઈએ છીએ અંગ્રેજી ગીતો નથી ગાતા. આમ બાળકને […]

Maitri shah

February 20 2024

ઓગણીસ કલ્યાણકો ધરાવતી પાંચ તીર્થંકરોની પરમ પાવન જન્મભૂમિ – અયોધ્યા (Ayodhya)

હિંદુ ધર્મ અને જૈન ધર્મનાં તાણાવાણા એકબીજા સાથે પ્રગાઢ રીતે સંકળાયેલા છે. રામજન્મભૂમિ (Ram Mandir) તરીકે અયોધ્યા (ayodhya) નગરી મહાતીર્થનું ગૌરવ પામી છે, તો એ જ રીતે જૈન ધર્મના ચોવીસ તીર્થંકરોમાંથી પાંચ-પાંચ તીર્થંકરોનો જન્મ આ અયોધ્યાની પાવન ભૂમિ પર થયો છે. જૈન ધર્મમાં ચોવીસ તીર્થંકરોમાંથી પાંચ-પાંચ તીર્થંકરોનાં કલ્યાણકો અહીં આવ્યાં છે. દરેક તીર્થંકરના જીવનની ચ્યવન(માતાના […]